پزشکان بدون مرز درمان
خانه / بيماري غير واگير / علل خستگي و ضعف عمومی
مجله پزشکی

علل خستگي و ضعف عمومی

علل  خستگي و ضعف عمومی  

مقدمه‌:
    ضعف‌ عمومي‌ يك‌بيماري‌ نيست‌ بلكه‌ يك‌ شكايت‌ است‌و مي‌تواند شكايت‌ آغازين‌ هر بيماري‌باشد. برخورد صحيح‌ و مناسب‌ کادر پزشکی با بيماري‌ كه‌ با اين‌ شكايت‌ به‌ درمانگاه‌ مراجعه‌ مي‌كند موجب‌جلوگيري‌ از صرف‌ وقت‌ و هزينه‌ ومراجعه‌ بي‌مورد به‌ پزشكان گوناگون‌ مي‌شود،بخصوص‌ در جاهايي‌ كه‌ دسترسي‌ به امکانات تخصصی ‌‌ آسان‌ نيست‌ باعث‌ مي‌شود كه‌بيمار سريعتر به‌ پزشك‌ یا متخصص ارجاع‌ داده‌شود تا از عوارض‌ تأخير در درمان‌مصون‌ بماند.
    خستگي‌ يكي‌ از شايع‌ترين‌نشانه‌هايي‌ است‌ كه‌ بيمار به‌ خاطر آن‌به‌ پزشك‌ و مراكز بهداشتي‌ درماني‌مراجعه‌ مي‌نمايد. خستگي‌ احساسي‌است‌ كه‌ توسط بيمار و به‌ صور مختلف‌از جمله‌: بي‌حالي‌، كسالت‌ و زود خسته‌شدن‌، فقدان‌ انگيزه‌ و نيرو، ازدست‌دادن‌ ميل‌ و علاقه‌ به‌ كارهاي‌روزمره‌ شادابي‌ كم‌ يا احساس‌ يأس‌ ونااميدي‌ بيان‌ مي‌شود; همچنين‌ به‌صورت‌ احساس‌ باطني‌ ضعف‌ و ميل‌شديد به‌ استراحت‌ يا خوابيدن‌ نيز بيان‌مي‌گردد.


    نكاتي‌ كه‌ در جهت‌تشخيص‌ و درمان‌ صحيح‌ و به‌موقع‌ علت‌ ضعف‌ بايد موردتوجه‌ کادر درمانی قرارگيرندعبارتند از:

    1 – گرفتن‌ شرح‌ حال‌ دقيق‌ و كامل‌از بيمار كه‌ زمان‌ شروع‌ و كيفيت‌ آن‌ درطول‌ روز – ارتباط آن‌ با ماده‌ غذايي‌خاص‌ – سابقه‌ بيماري‌ قبلي‌ – سابقه‌زايمان‌ و… بايد به‌ دقت‌ سؤال‌ شود.
    2 – انجام‌ معاينات‌ لازم‌ مانندگرفتن‌ فشارخون‌، درجه‌ حرارت‌ و بايدبه‌ ساير علايم‌ همراه‌ نيز توجه‌ كرد.
    به‌ طور مثال‌ مشاهده‌ موهاي‌ زبر،ريزش‌ يك‌ سوم‌ خارجي‌ ابروها، صداي‌خشن‌، حالت‌ خميري‌ پوست‌ به‌ نفع‌كم‌كاري‌ غده‌ تيروئيد مي‌باشد و ياافزايش‌ ضربان‌ قلب‌، لرزش‌، موهاي‌نازك‌، كف‌ دست‌هاي‌ گرم‌ و مرطوب‌ به‌نفع‌ پركاري‌ تيروئيد است‌; همچنين‌رنگ‌ پريدگي‌ پوست‌ و ملتحمه‌ حاكي‌از وجود كم‌ خوني‌ است‌. زبان‌ صاف‌ وشفاف‌ و ترك‌ خوردگي‌ كنار لبها نشانه‌كمبود ويتامين‌ها مي‌باشد. بيماري‌ كه‌ باخارش‌ مراجعه‌ مي‌كند و در معاينه‌ كبدبزرگي‌ دارد كه‌ ممكن‌ است‌ همراه‌ بازردي‌ يا بدون‌ زردي‌ باشد نشانه‌هپاتيت‌ است‌. مشاهده‌ كبودي‌ پوست‌بدن‌ كه‌ گاهي‌ همراه‌ با رنگ‌ پريدگي‌است‌ دليل‌ كمبود پلاكت‌ است‌ كه‌ممكن‌ است‌ كه‌ بخشي‌ از يك‌ اختلال‌خوني‌ باشد. وجود تب‌ يك‌ بيماري‌عفوني‌ را مطرح‌ مي‌كند و يا پايين‌ بودن‌فشارخون‌ همراه‌ با تغيير رنگ‌ پوست‌نشانه‌ نارسايي‌ غده‌ فوق‌ كليوي‌ است‌.به‌ هر حال‌ بيماري‌ كه‌ با ضعف‌ عمومي‌مراجعه‌ مي‌كند از زمان‌ ورود بيمار ومشاهده‌ او تا پايان‌ معاينه‌ باليني‌مي‌توان‌ حدس‌ هايي‌ زد و براي‌ اطمينان‌مي‌توان‌ از آزمايش‌هاي‌ مختلف‌ كمك‌گرفت‌.
    3 – تهيه‌ نمونه‌ آزمايشگاهي‌ درصورت‌ لزوم‌ مانند تهيه‌ نمونه‌ خلط،مدفوع‌، لام‌ خون‌، آزمايش‌ كامل‌ ادرار وخون‌
    4 – تشخيص‌ بيماري‌ بر اساس‌شرح‌ حال‌ و معاينات‌ و با توجه‌ به‌بيماري‌هاي‌ شايع‌ در منطقه‌
    5 – آموزش‌ موارد بهداشتي‌ موردنياز به‌ بيمار و اطرافيانش‌
    6 – ارجاع‌ به‌ پزشك‌ در صورت‌لزوم‌
    7 – پيگيري‌ صحيح‌ و به‌ موقع‌بيمار.
    
   
 علل‌ خستگي‌:
    خستگي‌ ناشي‌ از كارهاي‌ زيادروزانه‌ يا فعاليت‌ جسمي‌ مداوم‌ امري‌طبيعي‌ است‌. خستگي‌ ممكن‌ است‌ دراثر استرس‌هاي‌ طولاني‌ مدت‌ هيجاني‌يا فشارهاي‌ عصبي‌ نيز به‌ وجود آيد; درچنين‌ شرايطي‌ چون‌ علت‌ خستگي‌معمولا براي‌ بيمار روشن‌ است‌، لذا ندرتا به‌ پزشك‌ مراجعه‌ مي‌كند، باوجود اين‌ خستگي‌ مزمن‌ يك‌ حالت‌طبيعي‌ نيست‌.
    
    
مهمترين‌ علل‌ خستگي‌مزمن‌:
    الف‌ – خستگي‌ با منشأ رواني‌ (80درصد علل‌):
    1 – اضطراب‌ و استرس‌
    2 – افسردگي‌
    ب‌ – خستگي‌ با منشأ جسمي‌ (20درصد علل‌):
    1 – بيماري‌هاي‌ عفوني‌(بيماري‌هاي‌ تب‌ دار مانند تب‌مالت‌،سل‌، ايدز يا بيماري‌هاي‌ وابسته‌ به‌ايدز، سندروم‌ خستگي‌ بعد ازبيماريهاي‌ ويروسي‌).
    2 – اختلالات‌ متابوليك‌ و غدددرون‌ريز: كم‌ كاري‌ تيروئيد، پركاري‌غده‌ پاراتيروئيد، كم‌كاري‌ هيپوفيز،پايين‌ بودن‌ قند خون‌، ديابت‌، اورمي‌،كمبود پتاسيم‌ در خون‌، كمبود سديم‌.
    3 – اختلالات‌ خوني‌: آنمي‌، كم‌خونــي‌، لنفــوم‌ ولوسمي‌ (سرطانهاي‌خون‌)
    4 – بيماري‌هاي‌ كليوي‌ :نارسايي‌حاد كليه‌ – نارسايي‌ مزمن‌ كليه‌
    5 – بيماري‌هاي‌ كبدي‌ :هپاتيت‌حاد، هپاتيت‌ مزمن‌ و سيروز كبدي‌(چروك‌ شدن‌ كبد يا از كارافتادن‌ كبد).6 – بيماري‌هاي‌ التهابي‌: بيماري‌هاي‌بافت‌ همبند، بيماري‌هاي‌ التهابي‌ روده‌
    7 – بيماري‌هاي‌ ريوي‌ مزمن‌
    8 – بيماري‌هاي‌ قلبي‌ عروقي‌ مزمن‌
    9 – سرطان‌ها
    10 – سندرم‌ خستگي‌ مزمن‌
    11 – بيماري‌هاي‌ عضلاني‌ – عصبي‌
    12 – علل‌ متفرقه‌: مصرف‌داروهايي‌ مانند آنتي‌ هيستامين‌ها، آرام‌بخش‌ها، داروهاي‌ روانپزشكي‌،داروهاي‌ ضدفشارخون‌ و سؤ مصرف‌داروها – الكليسم‌ (مصرف‌ الكل‌) -درد مزمن‌ – كار بيش‌ از حد – زايمان‌ -رژيم‌هاي‌ غذايي‌ نادرست‌.
     

    
نتيجه‌گيري‌:
    – به‌ طور خلاصه‌ نتيجه‌ مي‌گيريم‌كه‌ از شرح‌ حال‌ بيماران‌ مبتلا به‌خستگي‌ مطالب‌ زيادي‌ را مي‌توان‌ به‌دست‌ آورد، شايعترين‌ علت‌ خستگي‌منشأ رواني‌ داشته‌ و در اثر اضطراب‌،عصبانيت‌ يا منازعات‌ مزمن‌ به‌ وجودمي‌آيد، لذا يك‌ بررسي‌ دقيق‌ ازوضعيت‌ روحي‌ رواني‌ بيمار و زندگي‌وي‌ الزامي‌ است‌; همچنين‌ يك‌ علت‌ايجاد خستگي‌ واكنش‌هاي‌ افسردگي‌است‌ كه‌ با ضعف‌، بي‌اشتهايي‌، كاهش‌وزن‌، فقدان‌ احساس‌، بي‌ خوابي‌،گوشه‌گيري‌، فقدان‌ ميل‌ و انگيزه‌ درانجام‌ كارهاي‌ روزانه‌ و خودكم‌بيني‌همراه‌ مي‌باشد. بيماران‌ مبتلا به‌ خستگي‌ناشي‌ از اضطراب‌ به‌ طور كلي‌ موقع‌رفتن‌ به‌ بستر و همچنين‌ هنگام‌بيدارشدن‌ در صبح‌ خسته‌ هستند. به‌نظر مي‌رسد خستگي‌ ناشي‌ از علل‌رواني‌ در طول‌ روز كاهش‌ يابد.بسياري‌ از بيماران‌ اظهار مي‌دارند كه‌هميشه‌ خسته‌ بوده‌ و هر قدر استراحت‌مي‌كنند يا مي‌خوابند خستگي‌ آنهابرطرف‌ نمي‌شود و استراحت‌ به‌ آنهانيرو نمي‌بخشد. معمولا بررسي‌ بيشترمشخص‌ مي‌كند كه‌ خستگي‌ به‌ طورقابل‌ ملاحظه‌اي‌ نوسان‌ دارد طوري‌ كه‌در يك‌ زمان‌ احساس‌ خستگي‌ مي‌كندو در زمان‌ ديگر كه‌ فقط چند دقيقه‌طول‌ مي‌كشد احساس‌ نيرو مي‌نمايد وقادر است‌ همه‌ وظايف‌ محوله‌ را بخوبي‌انجام‌ دهد; سردرد، دردهاي‌ عضلاني‌ وضعف‌ به‌ طور شايع‌ همراه‌ با خستگي‌مشاهده‌ مي‌شوند. خستگي‌ ناشي‌ ازبيماري‌هاي‌ جسمي‌ به‌ صورت‌ كاهش‌فعاليت‌، استراحت‌ و خواب‌ تظاهرمي‌كند. احتمالا بيمار هنگام‌ صبح‌ بدون‌خستگي‌ از خواب‌ برمي‌خيزد ولي‌فعاليت‌ كمتر از كار معمولي‌ وي‌ راخسته‌ مي‌كند. انكار يا كم‌ اهميت‌شمردن‌ خستگي‌ در بيماري‌ كه‌ خسته‌به‌ نظر مي‌رسد و يا طبق‌ اظهارات‌ افرادخانواده‌، كسل‌ و خسته‌ شده‌ است‌،معمولا نشانه‌ يك‌ بيماري‌ عضوي‌ است‌تا يك‌ اختلال‌ رواني‌.
    بيماري‌ كه‌ در ظاهر رنگ‌ پريده‌،زرد و بيمارگونه‌ است‌ و به‌ نظر خسته‌ وفرسوده‌ مي‌آيد و داراي‌ گونه‌هاي‌فرورفته‌ و پشت‌ خميده‌ است‌، احتمالايك‌ بيماري‌ عضوي‌ دارد. در تمام‌بيماران‌ انجام‌ يك‌ معاينه‌ عمومي‌ وكامل‌ و بخصوص‌ معاينه‌ عصبي‌ الزامي‌است‌. اقدامات‌ تشخيصي‌ (مثل‌شمارش‌ سلول‌هاي‌ خوني‌،سديمانتاسيون‌، كامل‌ ادرار، تست‌هاي‌بيوشيميايي‌، تست‌هاي‌ تيروئيد، قندخون‌، راديوگرافي‌ سينه‌، نوار قلب‌ و درصورت‌ لزوم‌ بررسي‌ از نظر ايدز وبيماري‌هاي‌ بافت‌همبند) جهت‌ردكردن‌ علل‌ عضوي‌ بيماري‌ الزامي‌است‌. در صورتي‌ كه‌ علت‌ عضوي‌خاصي‌ مشخص‌ شد بيمار را تحت‌نظرگرفته‌ تا زماني‌ كه‌ بتوان‌ با دليل‌، وجوديك‌ بيماري‌ عمومي‌ را رد نمود. اگراقدامات‌ تشخيصي‌ اوليه‌ در بيماري‌ كه‌غير از خستگي‌ مشكلي‌ ندارد منفي‌باشد معمولا خستگي‌ منشأ رواني‌ دارد.لازم‌ است‌ خستگي‌ از ضعف‌ عضلاني‌كه‌ به‌ صورت‌ كاهش‌ قدرت‌ يك‌ يا چندعضله‌ (به‌ صورت‌ فلج‌ كامل‌ يا ناقص‌)بروز مي‌نمايد و مي‌تواند ناشي‌ ازبيماري‌ عضله‌، سيستم‌ عصبي‌ يااختلالات‌ الكتروليتي‌ باشد افتراق‌ داده‌شود.
    بنابراين‌ همکاران توجه کنند که هر بيماري‌ كه‌با شكايت‌ ضعف‌ عمومي‌ مراجعه‌ كرد،بايد به‌ دقت‌ به‌ سخنانش‌ گوش‌ داد و باحوصله‌ شرح‌ حال‌ گرفت‌ و سپس‌ درصورت‌ نياز اقدامات تشخیصی و درمانی را انجام داد و در صورت نیاز به متخصص مربوطه ارجاع داد.
    1 – گرفتن‌ شرح‌ حال‌ دقيق‌ و كامل‌از بيمار كه‌ زمان‌ شروع‌ و كيفيت‌ آن‌ درطول‌ روز – ارتباط آن‌ با ماده‌ غذايي‌خاص‌ – سابقه‌ بيماري‌ قبلي‌ – سابقه‌زايمان‌ و… بايد به‌ دقت‌ سؤال‌ شود. 

   2 – انجام‌ معاينات‌ لازم‌ مانندگرفتن‌ فشارخون‌، درجه‌ حرارت‌ و بايدبه‌ ساير علايم‌ همراه‌ نيز توجه‌ كرد.    به‌ طور مثال‌ مشاهده‌ موهاي‌ زبر،ريزش‌ يك‌ سوم‌ خارجي‌ ابروها، صداي‌خشن‌، حالت‌ خميري‌ پوست‌ به‌ نفع‌كم‌كاري‌ غده‌ تيروئيد مي‌باشد و ياافزايش‌ ضربان‌ قلب‌، لرزش‌، موهاي‌نازك‌، كف‌ دست‌هاي‌ گرم‌ و مرطوب‌ به‌نفع‌ پركاري‌ تيروئيد است‌; همچنين‌رنگ‌ پريدگي‌ پوست‌ و ملتحمه‌ حاكي‌از وجود كم‌ خوني‌ است‌. زبان‌ صاف‌ وشفاف‌ و ترك‌ خوردگي‌ كنار لبها نشانه‌كمبود ويتامين‌ها مي‌باشد. بيماري‌ كه‌ باخارش‌ مراجعه‌ مي‌كند و در معاينه‌ كبدبزرگي‌ دارد كه‌ ممكن‌ است‌ همراه‌ بازردي‌ يا بدون‌ زردي‌ باشد نشانه‌هپاتيت‌ است‌. مشاهده‌ كبودي‌ پوست‌بدن‌ كه‌ گاهي‌ همراه‌ با رنگ‌ پريدگي‌است‌ دليل‌ كمبود پلاكت‌ است‌ كه‌ممكن‌ است‌ كه‌ بخشي‌ از يك‌ اختلال‌خوني‌ باشد. وجود تب‌ يك‌ بيماري‌عفوني‌ را مطرح‌ مي‌كند و يا پايين‌ بودن‌فشارخون‌ همراه‌ با تغيير رنگ‌ پوست‌نشانه‌ نارسايي‌ غده‌ فوق‌ كليوي‌ است‌.به‌ هر حال‌ بيماري‌ كه‌ با ضعف‌ عمومي‌مراجعه‌ مي‌كند از زمان‌ ورود بيمار ومشاهده‌ او تا پايان‌ معاينه‌ باليني‌مي‌توان‌ حدس‌ هايي‌ زد و براي‌ اطمينان‌مي‌توان‌ از آزمايش‌هاي‌ مختلف‌ كمك‌گرفت‌.

    3 – تهيه‌ نمونه‌ آزمايشگاهي‌ درصورت‌ لزوم‌ مانند تهيه‌ نمونه‌ خلط،مدفوع‌، لام‌ خون‌، آزمايش‌ كامل‌ ادرار وخون‌   

 4 – تشخيص‌ بيماري‌ بر اساس‌شرح‌ حال‌ و معاينات‌ و با توجه‌ به‌بيماري‌هاي‌ شايع‌ در منطقه‌    5 – آموزش‌ موارد بهداشتي‌ موردنياز به‌ بيمار و اطرافيانش‌    6 – ارجاع‌ به‌ پزشك‌ در صورت‌لزوم‌    7 – پيگيري‌ صحيح‌ و به‌ موقع‌بيمار.       

مطالب داغ امروز :

پرکاری تیروئید

پرکاری تیروئید به راحتی درمان می شود. با درمان، شما می توانید یک زندگی سالم …

درمان سرفه و گلودرد

سرفه و گلودرد انواع مختلفی دارد که برخی از آنها ناشی از عوامل بیماری‌زای ویروسی …