پزشکان بدون مرز درمان
خبر فوری
خانه / مواد دارويي طبيعي / نگاهي گذرا به استفاده از گياهان دارويي در ايران و جهان
مجله پزشکی

نگاهي گذرا به استفاده از گياهان دارويي در ايران و جهان

گرايش عمومي به استفاده از داروهاي گياهي و به طور کلي فرآورده هاي طبيعي در جهان به ويژه در سال هاي اخيررو به افزايش بوده است .مهمترين علل اين گرايش را مي توان اثرات داروهاي شيميايي از يک طرف و ايجاد آلودگي هاي زيست محيطي از سوي ديگر دانست .   

در ايران که يکي از هفت کشور آسيايي است که بيشترين گياهان دارويي را دارند اين گرايش وجود داشته است و در سه دهه گذشته شاهد روند رو به رشد مردم در زمينه استفاده از اين داروهاي گياهي و احياي طب سنتي هستيم .
براساس آمار موجود در کشورمان نيز بيش از 130 نوع داروي گياهي وجوددارد و منشا اصلي آنها گياهان هستند.
جايگاه داروهاي گياهي از يک سال پيش در کشور با تحولات علمي- تخصصي نظام مندتر شده است. تشکيل ستاد گياهان دارويي و طب ايراني، تاسيس دانشکده طب سنتي، ايجاد درمانگاه ها و مراکز تحقيقاتي و آموزش تخصصي گروهي از پزشکان و داروسازان نمادي از تحول و نظام مندي نسبت به جايگاه طب سنتي ايران و درمان دارو گياهي است.
امروزه تخمين زده مي شود که 75 هزار گياه دارويي در سراسر جهان وجود داشته باشد و تاکنون 5000 داروي گياهي توسط صنايع دارويي جهان ساخته و به بازار عرضه مي شود .
اين بخش از منابع طبيعي قدمتي همپاي بشر دارند و يکي از مهمترين منابع تامين غذايي و دارويي بشر درطول نسل ها بوده اند.
طبق براوردها در حال حاضر 750 هزار گياه گلدار يا دانه دار در زمين يافت مي شود و تاکنون 300 هزار گياه در جهان شناسايي شده اند .
قاره امريکا با دارا بودن 138 هزار گونه گياهي از جمله منابع غني گياهان در جهان است و اين در حالي است که قاره اسيا داراي 123 هزار گونه گياهي است در بين کشورهاي اسيايي بيشترين تعداد و تنوع گونه ها متعلق به کشور هاي چين ، اندونزي ، هند ، برمه ، تايلند ، مالزي و ايران است .
در حال حاضز استفاده از گياهان دارويي در موارد مختلف همچون طب کنوني ، طب سنتي يا بهتر بگوييم طب مزاجي يا طب اخلاطي کاربرد دارند .
دکتر “مهراد کريمي ” پزشک عمومي و دانشجوي دکتراي تخصصي طب سنتي دانشگاه علوم پزشکي تهران در مورد نحوه استفاده از گياهان دارويي در علم پزشکي گفت : در حال حاضر گياهان دارويي در موارد مختلفي استفاده مي شوند که در اولين مورد مي توان به استفاده از انها در طب کنوني اشاره کرد .
وي توضيح داد : هم اکنون طب کنوني از ابزار گياهان دارويي بهره مي برد و به طور مثال يکي از داروهاي رايج براي درمان سرطان سينه، دارويي است که ازگياه” تک سرخ “و يا”سرخدار ” تهيه مي شود که اساس اين دارو گياهي است و يا استفاده از گياه ” خله ” در داروهايي که براي درمان بيماري هاي تنفسي و حساسيتي کاربرد دارند. اين داروها گياهي هستند ولي به شکل صناعي و يا شيميايي ساخته شده اند.
دکتر کريمي ادامه داد : نوع دوم استفاده از گياهان دارويي اين است که براساس تعاريف طب کنوني از محصولات گياهي استفاده کنيم. براي مثال براي درمان عفونت هاي تنفسي پزشکان عصاره گياه اويشن را به بيمار تجويز مي کنند . در اين زمينه از گياه به عنوان منبع دارو استفاده مي شود .
وي يادآور شد ايران يکي از منابع غني گياهان دارويي را دارد که بهترين مثال براي آن گياه “خار مريم “است که گياهي منحصر به فرد است و براي بيماري هاي کبد مورد استفاده قرار مي گيرد .
گياهان دارويي در طب سنتي
بهره مندي طب کنوني از گياهان دارويي چه در عرصه تهيه داروهاي مختلف و چه به صورت مستقل همچون استفاده از آنها به شکل فراورده هاي دارويي حائز اهميت است.
به اعتقاد دکتر کريمي استفاده از داروهاي گياهي در طب سنتي با طب کنوني و نحوه فراوري گياهي در طب سنتي شبيه طب کنوني متفاوت و جداست ولي مي توان اين دو را با هم تطبيق داد.
دکتر کريمي در عين حال تاکيد کرد که داروهاي ترکيبي که در طب سنتي استفاده مي شود در داروخانه ها موجود نيست و بايد به دستور پزشک اين داروها براي استفاده بيمار تهيه شود .
وي افزود : دانش پزشکي بايد با طب سنتي در استفاده از گياهان دارويي همراه باشد زيرا در گذشته نيز تشخيص بيماري توسط ” حکيم ” انجام مي شده است و عطاري ها تنها نسخه را تهيه و به بيمار ارايه مي کردند و در واقع حق تجويز دارو و يا درمان بيمار را نداشتند .
وي افزود:درصورتي که علم و دانش پزشکي همراه با طب سنتي نباشد به مردم آسيب مي رسد و براي همين هم در حال حاضر به ندرت عطاري هايي در کشور وجود دارند که دانش لازم را براي درمان بيمار را دارند .
استفاده از داروهاي گياهي در ايران و جهان
بيش از 60درصد مردم آلمان و بلژيک و 74درصد مردم انگليسي تمايل به استفاده از درمان هاي طبيعي گياهي دارند.
همچنين بر اساس آمار سازمان بهداشت جهاني بالغ بر 80درصد مردم جهان به ويژه در کشورهاي در حال توسعه و نواحي فقير و دور افتاده عمده ترين نيازهاي درماني خود را از گياهان دارويي تامين مي کنند.
قابل توجه اين که چين به عنوان پرجمعيت ترين کشور دنيا در دو دهه اخير بزرگترين کشور صادرکننده داروي گياهي در جهان بوده است و مقام اول را دارد. از سوي ديگر بيش از 80درصد سلامت مردم چين وابسته به طب سنتي- گياهي گزارش شده است.
در ايران نيز گياهان دارويي متنوعي وجوددارد که به اعتقاد بسياري از پزشکان و کارشناسان علوم گياهي مي توان از انها در چرخه درمان استفاده کردو بر اي مثال گران ترين گياه جهان يعني زعفران در ايران مي رويد.
دکتر کريمي در اين مورد گفت که استفاده از گياهان دارويي در کشورمان و رويکرد مردم به طب سنتي از نظر سياسي و اجتماعي در طول تاريخ به ويژه در دوران پهلوي اول دچار اختلال شد .
وي گفت : در واقع در ان دوران روند آموزش اين طب ، ترويج اين علم و پيرو آن استفاده از گياه درماني در سايه سياست دچار مشکلاتي شد که خوشبختانه امروز پس از گذشت سال ها مردم مجددا به دانش بومي روي آورده اند و رشته طب سنتي از چهار سال قبل در دانشگاه تدريس مي شودو با فارغ التحصيل شدن دانشجويان اين رشته طب سنتي به صورت دانشگاهي و آکادميک به مردم ارايه مي شود .
با وجودي که دانش اموختگان رشته طب سنتي در راه ورود به جامعه هستند و اين امر نويد رويکرد بيشتر مردم به استفاده از گياهان دارويي را مي دهد ولي بايد داست که طب سنتي همچون طب کنوني در همه زمينه ها کارساز نيست .
هرچند که طب سنتي ايران داراي اشکالاتي است و روش هاي ان مي تواند در در مان برخي از بيماري ها موثر نباشد، با اين حال قابليت هاي درماني طب سنتي ايران در مقايسه با طب سنتي ديگر کشورها بسيار زياد است .

گزارش از محبوبه آذرخيل

irna

مطالب داغ امروز :

مروری بر بیماری های معده

بیماریهای معده و عوارض ناشی از آنها خیلی زیاد و گوناگون هستند بنابراین در این …

پارگی پرده گوش

پرده گوش قسمتی از ساختار شنوایی ماست که گوش خارجی را از گوش میانی جدا …