بازار کلیه ۲۰ میلیون تومانی در خلاء نظارت

سالانه بیش از هزار و ۵۰۰ پیوند کلیه در کشور انجام می‌شود، بیش از ۸۵ درصد این پیوندها از فرد زنده است و در بازار سیاه کلیه این عضو بدن را با قیمت‌های ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان خرید و فروش می‌کنند.

 

به گزارش فارس ، خرید و فروش کلیه در ایران امری مخفی نیست اما مسئله مهم این است که در کنار بازار قانونی خرید و فروش کلیه که پس از تصویب قانون اهدا از زنده در کشور رایج شد. بازار سیاه کلیه هم به وجود آمد که علاوه بر مبالغ آشکار و ثبت شده، مبالغ گزاف دیگر به عنون خرید کلیه بین دهنده و گیرنده و البته دلال واسطه رد و بدل می‌شود که گاه از ۲۰ میلیون تومان هم فراتر می‌شود.
کلیه عضو مهمی از از بدن است که مسئولیت جداسازی سموم از خون را به عهده دارد و اگر یکی از کلیه‌ها هم دچار نارسایی شود فرد می‌تواند با یک کلیه هم به زندگی خود ادامه دهد، اما فردی که هر دو کلیه او از کار افتاده باشد ناچار به تحمل رنج دیالیز است مگر اینکه با پیوند کلیه از این درد همیشگی رها شود.
کلیه‌ها از نظر شکل شبیه لوبیا هستند و هر کلیه به اندازه مشت بسته فرد است و اکثر اعضای بدن برای عملکرد مطلوب وابسته به کلیه‌ها هستند.
مهمترین وظیفه کلیه‌ها برداشت مواد زائد از خون و بازگرداندن خون تصفیه‌شده به بدن است. هر دقیقه حدود یک لیتر خون (یک پنجم خونی که توسط قلب پمپ می‌شود) از طریق سرخرگ کلیوی وارد کلیه‌ها می‌شود. پس از اینکه خون تصفیه شد خون تصفیه شده از طریق سیاهرگ‌های کلیوی به بدن باز می‌گردد.
کلیه‌ها همچنین آب بدن را تنظیم می‌کنند، مواد زائد را برداشت می‌کنند و هورمون‌های مورد نیاز بدن را می‌سازند.
از حدود ۲۰ سال پیش که قانون اهدای کلیه از زنده در کشور ما به تصویب رسید تاکنون بیش از ۱۶هزار نفر در کشور پیوند کلیه گرفته اند و سالانه حدود هزار و ۵۰۰ نفر از این طریق از رنج دیالیز رها می شوند.
مطابق این قانون هدیه ایثار که در آن زمان به میزان ۲۰ سکه بهار آزادی مصوب شد به اهدا کنندگان کلیه از سوی دولت پرداخت می‌شود اما ۲۰ سکه بهار آزادی در آن زمان یک میلیون تومان ارزش داشت و از آن زمان تاکنون هدیه ایثار همان یک میلیون تومان باقیمانده است و بودجه جدیدی برای آن در نظر گرفته نشده است.
بر این اساس اهداکنندگان کلیه به صورت عرفی مبلغی به ازای کاری که انجام می‌دهند از گیرنده دریافت می‌کنند که این میزان تا حدود ۵ میلیون تومان پذیرفته شده است اما بازار کاذب خرید و فروش کلیه این هزینه را برای گروه‌های مختلف خونی تغییر داده تا مرز ۲۰ میلیون تومان و گاه بیشتر کشانده است.
آمارها نشان می‌دهد حدود ۴۲ درصد گروه خونی مردم A و B، حدود ۹ درصد گروه خونی AB و ۴۲ درصد گروه خونی O دارندد و به نظر می‌رسد با توجه به کمبود برخی گروه‌های خونی قیمت کلیه دهنده نیز تغییر می کند کافی است یک روز به خیابان انجمن کلیوی ها در نزدیکی میدان ولی عصر تهران سر بزنید و با شماره های دهندگان کلیه تماس بگیرید. دیواری پر از شماره تلفن دهندگان و نیازمندان کلیه درست کنار گوش انجمن حمایت از بیماران کلیوی و مرکز تهران.
بر این اساس اهداکنندگان کلیه با گروه خونی B و A مثبت بین ۸ تا ۱۰ میلیون تومان پول مطالبه می‌کنند، کلیه با گروه خونی O مثبت هم همین حدود معامله می‌شود و قیمت کلیه با گروه خونی AB مثبت که کمیاب‌تر است به ۱۵ تا ۱۶ میلیون تومان می رسد و البته گاهی تا ۲۰ میلیون تومان هم خرید و فروش می‌شود.
البته عوامل دیگری مثل سن اهدا کننده، مجرد یا متأهل بودن او نیز در کنار گروه خونی اش در تعیین قیمت کلیه موثر است.
در این بین هم گیرندگان کلیه و هم دهندگان کلیه از ساز و کار اداری انجمن حمایت از بیماران کلیوی و به نوعی نوبت‌دهی طولانی این انجمن برای انجام عمل پیوند گله و شکایت دارند به طوری که برخی از فروشندگان کلیه می‌گویند که برای اهدای کلیه باید ۳ ماه و برای دریافت کلیه باید حداقل ۳ ماه منتظر بمانیم.

از طرف دیگر در این بین دلالانی وجود دارند که اقدام به خرید و فروش کلیه می‌کنند و در بالا و پائین‌کردن قیمت‌های کلیه نقش موثر دارند.

* ۸میلیون تومان، آخرش

احمد .ه با گروه خونی B مثبت که متقاضی اهدای کلیه است می‌گوید: آزمایش‌های کلیه و سونوگرافی کلیه‌ام را برای پیوند انجام داده‌ام و مشکلی ندارد. قیمت کلیه در انجمن حمایت از بیماران کلیوی ۶ میلیون تومان است اما مدنظر من ۸ میلیون تومان است البته بالاتر قیمت داده بودم به خاطر عجله‌ام قیمت را به ۸ میلیون کاهش دادم.
وی‌ می‌افزاید: اهدای کلیه از طرف انجمن حمایت از بیماران کلیوی خیلی اذیت دارد. من اهداکننده که می‌خواستم از انجمن برای اهدا اقدام کنم به من گفتند ۳ ماه طول می‌کشد.
احمد ادامه می‌دهد: حالا افرادی که می‌خواهند پیوند شوند حدود یک سال و نیم باید در نوبت بمانند. روال آنجا خیلی اذیت دارد. رضایتنامه بیار و… .

* کلیه ۲۱ ساله ۱۰ میلیون تومان

سالار. ق ۲۱ ساله می گوید: من خیلی گرفتارم. اگر گرفتار نبودم اصلاً خودم را ناقص نمی‌کردم. گروه خونی‌ام O منفی است و آزمایش سونوگرافی کلیه و خونم، هر دو سالم است. کلیه‌ام مثل ساعت کار می‌کند.
وی می‌افزاید: هزینه آن را دولت ۶ میلیون می‌گوید. من زیر ۱۰ میلیون تومان نمی‌فروشم. ارزش ندارد فردی که دارد خودش را ناقص می‌کند ولی مشکلش هم حل نشود. کار بیهوده است.

*مراحل اهدا از طریق انجمن حمایت از بیماران کلیوی خیلی طولانی است

کریم. د می‌گوید: کلیه‌ام با گروه خونی AB مثبت سالم است. قیمت مدنظر من ۱۵ تا ۱۶ میلیون تومان است و پائین‌تر هم نمی‌آیم.
وی‌ می‌افزاید: من هم گرفتار هستم. البته زیاد نمی‌خواهم قیمت را بالا ببرم.
یاور. ق هم می‌گویند: با ۸ میلیون تومان مشکل من حل نمی‌شود. می‌خواهم همین ۹ میلیون را بدهم وام بگیرم تا مشکلم حل شود. فردی از طریق انجمن حمایت از بیماران کلیوی اقدام کرده بود، راضی بود تا ۱۰ میلیون هم بدهد ولی چون از طرف انجمن اقدام کرده بود قبول نکردم چرا که مراحل اهدای کلیه در انجمن طولانی است.

*برخی بیمارستان‌های خصوصی تا ۲۰ میلیون هزینه پیوند کلیه می‌گیرند

مصطفی قاسمی، رئیس هیئت مدیره انجمن حمایت از بیماران کلیوی گفت: سالهاست که توافق شفاهی بین بیمارستان‌ها انجام شده است. انجمن حمایت از بیماران کلیوی مأمور سر و سامان‌دادن این موضوع بوده و در سال‌های اخیر ضوابطی گذاشتیم که اهداکننده کلیه دارای شرایط لازم باشد.
وی افزود: با توجه به هدیه ایثار دولت که شرایط خاصی دارد ضوابط دیگری قرار دادیم که خرید و فروش کلیه ایجاد نشود؛ از جمله اینکه هر فردی که می‌خواهد کلیه بدهد حتماً به رضایت خانواده نیاز است اگر متأهل بود از همسرش، اگر مجرد بود از والدین و بیمارستانها هم ضوابطی دارند که بر اساس آن برای انجام عمل پیوند نامه انجمن لازم است و تا نامه از انجمن نیاید این عمل صورت نمی‌گیرد.
قاسمی تصریح کرد: متأسفانه چند بیمارستان خصوصی اخیراً وارد کار پیوند کلیه شده‌اند. اولاً خود هزینه پیوند با دفترچه بیمه تقریباً رایگان بود و اگر فرض کنیم ۳ میلیون تومان هزینه عمل بدون بیمه می‌شود در بخش‌های خصوصی به ۲۰ میلیون هم رسید. تعدادی از بیماران به این سمت رفتند بخش خصوصی هم تعهدی به جایی ندار نه به وزارت بهداشت و نه به جای دیگر.
وی ادامه داد: این بیمارستان‌ها به عنوان خصوصی عمل می‌کرند و دهنده کلیه و گیرنده را می‌آورند و با هر قیمتی که گاهی اوقات تا ۱۰ تا ۱۵ میلیون هم می‌رسید عمل پیوند انجام می‌شود. همین باعث شد که وسوسه در بین دهنده‌های کلیه ایجاد شود که هزینه کلیه بالا رفته است. در حالی که بیمارانی که به سمت بخش خصوصی برای عمل می‌روند انگشت شمار هستند.

*دلال‌گری دفتر بیماران خاص استانداری تهران موجب افزایش قیمت کلیه شد

رئیس هیئت مدیره انجمن حمایت از بیماران کلیوی خاطرنشان کرد: از طرف دیگر راه دیگری در استانداری به وجود آمد که یک میلیون تومان هدیه ایثار دولت به اهداکننده را از طریق استانداری می‌پردازند. این واحد در استانداری تشکیل شد که صحت مدارک دهنده کلیه را بررسی می‌کند و سپس یک میلیون را پرداخت می‌کند.
وی یادآور شد: متأسفانه این گروه در استانداری پا را فراتر گذاشتند و وارد ارتباطات کلیه بین گیرنده و دهنده شدند و افرادی که مراجعه می‌کنند. بدون هیچ ضابطه‌ای با پیشنهاد ۸ تا ۱۰ میلیون و گاهی تا ۱۲ میلیون تومان گیرنده را مجبور می‌کنند که کلیه را بگیرد.
وی افزود: انجمن حمایت از بیماران کلیوی در این زمینه اعتراض شدیدی به استانداری کرد. البته خود آقای تمدن در جریان نبود ولی با شنیدن صحبت‌های ما با موضوع اعلام مخالفت کرد اما الان ۲ ماهی است که این دفتر کار خود را شروع کرده است و ۲ ماه هم از اعلام موضوع به استاندار می‌گذرد.با توجه به اینکه استاندار دستور صریح داد که معاون استاندار موضوع را پیگیری کند هنوز امروز و فردا می‌کنند. الان هم امروز و فردا می‌کنند و جواب قطعی نداده‌اند.
قاسمی خاطرنشان کرد: دفتر بیماری‌های خاص در استانداری یکی از عوامل افزایش قیمت کلیه است. این موضوع باعث شد دهنده کلیه پس بزند و حاضر نشود که با ۵ میلیون کلیه بدهد.
وی ادامه داد: انجمن تا سال گذشته مبلغ ۴ میلیون تومان هدیه ایثار برای دهنده در نظر گرفتیم که با یک میلیون دولت ۵ میلیون می‌شد. ما این ۵ میلیون را برای افراد بی بضاعت توسط خیرین تأمین می‌کنیم. پرداخت ۱۰-۱۵ میلیون تومان برای خرید کلیه از عهده بیماران خارج است. علاوه بر آن ۴ تا ۵ میلیون تومان هم پول آزمایشها و داروهای قبل و بعد از عمل است که حدوداً ۱۵تا ۱۶ میلیون تومان می‌شود.
وی گفت: استانداری باید جدی‌تر برخورد کند. موضوعی که با جان مردم سر و کار دارد بیش از ۲ ماه در معاونت‌های استانداری است و هیچ توجهی به آن ندارند.

* دولت به جای هدیه ایثار اشتغال اهداکنندگان کلیه را فراهم کند

رئیس هیئت مدیره انجمن حمایت از بیماران کلیوی خاطرنشان کرد: سال گذشته ۱۴۰۰ پیوند کلیه انجام شد و همه آنها بر مبنای ۵ میلیون تومان بود. در حال حاضر دولت باید پول را جمع کند و امتیازات معنوی جایگزین کند. چرا که ۹۰ درصد اهدا کنندگان یبکار هستند و دولت می‌تواند تعهد کند فرد را بعد از اهدای کلیه در یکی از ارگان‌های خود مشغول به کار کند.
وی افزود: انجمن هم اعتقاد دارد پیوند از مرگ مغزی باید زیاد شود. هنوز در کشور قانونی در رابطه با استفاده از اعضای مرگ مغزی نیست تا یک نفر دستوردهنده و باقی عمل‌کننده باشند. الان در معاونت درمان دانشگاه‌های علوم پزشکی هر دانشگاهی رویه خاص خود را دارد. و هماهنگی وجود ندارد.
قاسمی اضافه کرد: الان تعداد زیادی در کشور مرگ مغزی می‌شوند با توجه به اینکه خانواده‌ها داوطلب اهدای این اعضا هستند اعضای بدن این افراد به علت نبود متولی مشخص از دست می‌رود. لذا باید فرهنگ سازی کرد و سیستم جامعی داشته باشیم. بیش از ۳۰ هزار مرگ مغزی در سال داریم و از طرف دیگر در سال، هزار و ۴۰۰ تا ۲ هزار پیوند کلیه داریم که اگر از ۳۰ هزار نفر مرگ مغزی، دو هزار نفر حاضر به اهدای اعضا شود نیاز به اهدا از فرد زنده نخواهیم داشت.

*معرفی دهنده کلیه به بیمارستان ۲ هفته طول می‌کشد

رئیس هیئت مدیره انجمن حمایت از بیماران کلیوی خاطرنشان کرد: اهدای کلیه ضوابطی دارد و باید رضایتنامه و شناسنامه وجود داشته باشد. الان افرادی که دهنده کلیه هستند باید آزمایشی انجام دهند که ۱۰ روز طول می‌کشد ولی برخی اهداکنندگان به علت مسائل مالی چند تا آزمایش را انجام می‌دهند و باقی آنها را هفته بعد انجام می‌دهند.
وی گفت: معرفی دهنده کلیه به بیمارستان ۱۰ روز تا ۲ هفته طول می‌کشد.
قاسمی یادآور شد: برای گیرنده کلیه بستگی به نوع گروه خونی فرق می‌کند. برخی گروه‌های خونی A و O فراوان‌تر است. ولی گروه‌های خونی منفی کمیاب‌ترند. در موارد اورژانسی هم با توجه به تأیید پزشک در اولویت هستند.

* وزارت بهداشت خود را بیشتر در زمینه ایجاد زیرساخت و بستر ارائه خدمت مکلف می‌داند

محمد عقیقی، رئیس اداره پیوند وزارت بهداشت نیز دراین زمینه‌ می‌گوید: قطعاً از دید وزارت بهداشت تعامل بین گیرنده و دهنده کلیه تعامل مطلوب و مناسبی نیست و اساساً ما این موضوع را قبول نداریم. اما این موضوع مانند همه پدیده‌هایی است که در جامعه می‌تواند وجود داشته باشد با وجود اینکه همه می‌دانیم پدیده مناسبی نیست.
وی افزود: انجمن حمایت از بیماران کلیوی در کم‌کردن این ارتباطات و آن سوء استفاده‌ها می‌تواند نقش پررنگی داشته باشد. وزارت بهداشت خود را بیشتر در زمینه ایجاد زیرساخت و بستر ارائه خدمت مکلف می‌داند که بتواند این خدمت را در سراسر کشور ایجاد کند و دسترسی بیماران به این خدمت بیشتر شود.
عقیقی تصریح کرد: بهترین راه حل این موضوع این است که تقاضا برای دریافت کلیه از اهداکننده زنده به حداقل برسد یعنی تا زمانی که درصد بالایی از اعمال پیوندی توسط اهدا کنندگان کلیه صورت می‌گیرد این مشکل هم وجود دارد و به همین دلیل تمام تلاش خود را مصروف این موضوع می‌کنیم که پیوند از جسد را گسترش دهیم تا شاهد چنین تعاملاتی خارج از چارچوب نباشیم.

*مجلس تشکیل سازمان پیوند اعضای ایران را تصویب کند

ناصر سیم فروش رکوردار پیوند کلیه در ایران هم پیشنهاد می‌کند: تشکیل سازمان پیوند اعضای ایران به علت اهمیت مسئله پیوند از جسد و کثرت افراد درگیر با این موضوع ضروری است و مجلس می‌تواند با تصویب قانون تشکیل این سازمان قدم بزرگی در بهبود شاخص پیوند از مرگ مغزی بردارد.
وی به خبرنگار فارس می‌گوید: تشکیل این سازمان همچنین می‌تواند ارتباط مالی بین دهنده و گیرنده را از بین ببرد. البته در زمان حاضر نیز ارتباط مالی بین دهنده و گیرنده کلیه در کشور هیچ ارتباطی با تیم پزشکی ندارد. مسئله این است که بحث پیوند از جسد یک موضوع ملی و بسیار با اهمیت است و با توجه به کثرت افرادی که برای دریافت عضو پیوندی در نوبت هستند چه در ایران و چه در جهان، دنبا با بحران دهنده عضو پیوندی مواجه است و در آینده این مسئله پیچیده‌تر نیز می‌شود.
این فوق تخصص اورولوژی ادامه می‌دهد: در زمان حاضر برای پیوند کلیه در ایران مدل ایرانی را داریم که بر اساس آن می‌توانیم کلیه را از فرد زنده نیز بگیریم و در مورد کلیه مسئله حادی نداریم، سالانه حدود ۱۸۰۰ پیوند کلیه در کشور انجام می‌شود که بیش از ۸۵درصد آن از دهنده زنده است و با این مدل اکثر افرادی که به کلیه نیاز دارند به کلیه می‌رسند.
سیم فروش می‌گوید: تشکیل این سازمان هم به رفع مشکلات بیماران نیازمند پیوند کمک می‌کند و هم بار اقتصادی دولت را به علت مدیریت آن کاهش می‌دهد و به عنوان مثال نیاز کشور را به بخش‌های دیالیز که غیر اقتصادی است و ناراحتی‌های زیادی را برای بیمار به وجود می‌آورد، کم می‌کند. به همین علت ما نیازمند یک سازمان پیوند اعضا در کشور هستیم که مانند سازمان انتقال خون مستقل باشد؛ هیئت مدیره و بودجه مصوب مجلس داشته باشد بنابراین باید این سازمان مصوب مجلس باشد و دولت به تنهایی نمی‌تواند این کار را بکند.
وی اضافه می‌کند: یک جراح کلیه در نهایت برای یک پیوند بین ۳۵۰ هزار تا ۴۰۰ هزار تومان دریافت می‌کند که هزینه زیادی نیست و حتی هزینه یک ختنه در بخش خصوصی هم نمی‌شود در شرایطی که برای یک عمل پروستات در بخش خصوصی ۵ میلیون تومان می‌گیرند.
وی گفت: درباره این موضوع که خرید و فروش کلیه در کشور بازار سیاه درست کرده نیز گر چه این موضوع ناراحت کننده است اما چون از آن طرف جان یک انسان نجات می‌یابد و درد یک بیمار دردمند که مرتب باید دیالیز شود از بین می‌رود و هزینه داروها کم می‌شود، قابل گذشت است.

*درصد قابل توجهی از پول اهدای کلیه به جیب دلالان می‌رود

حسینعلی شهریاری رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس می‌گوید: باید به سمتی برویم که پیوندهای کلیه از جسد برداشته شود و از بیماران مرگ مغزی استفاده کنیم. نتایج پیوند از مرگ مغزی هم به خوبی پیوندهایی است که از فرد عادی و زنده انجام شده است.
وی می‌افزاید: در این زمینه چون مسئله کلیه است و بسیاری از افراد مستضعف جامعه به خاطر مسائل مالی حاضر به فروش کلیه می‌شود باید سعی شود انجمن مسائل دلال‌بازی را از بین ببرد. چون تمام پولی که از افراد گرفته می‌شود در جیب صاحب اهدای کلیه نمی‌رود و متأسفانه شاید درصد قابل توجهی را دلال‌ها بردارند و استفاده کنند.
شهریاری معتقد است: انجمن حمایت از بیماران کلیوی در این زمینه باید فعال و پیگیر شود و گر نه فردی که کلیه می‌دهد اگر هم ادعا کند من این قدر پول می‌خواهم کسی نمی‌تواند به وی بگوید که تو نباید این قدر پول بگیری و باید کلیه را هدیه کنی.
وی ادامه داد: ما باید روح انسان دوستی را تقویت کنیم. باید افراد را تشویق کنیم تا اگر از مرگ مغزی کلیه نمی‌گیرد از بستگان خود فرد کلیه اهدا کنند تا مسئله خرید و فروش کلیه کاهش پیدا کند. البته خوشبختانه جمهوری اسلامی ایران بیماران پیوند کلیه در نوبت قرار نمی‌گیرند یعنی معذوریتی نیست که افراد تشویق شود برود به بخش خصوصی ولی اگر فردی خواست برود قانوناً نمی‌توان فرد را منع کرد.
شهریاری گفت: بیمارستان‌های دولتی برای پیوند کلیه آمادگی کامل دارند. البته اگر پولی به عنوان زیرمیزی باشد و افراد به وزارت بهداشت و درمان و سازمان نظام پزشکی شکایت کنند پول را می‌توان پس گرفت ولی اینکه نباید به بخش خصوصی بروند جایگاه قانونی ندارد.