هپاتیت ویروسی نوع بی را بشناسیم

بهمن ۲۱, ۱۳۸۸ توسط :   موضوع : بيماري واگير, جهان پزشكي

 ویروس ها  و کبد

 
هپاتیت B از بیماری های شایع و بومی قاره آسیا است، به طوری که آمار بیانگر ابتلای صدها میلیون نفر از مردم این قاره به این بیماری است.به رغم اینکه این بیماری فقط کبد را درگیر می کند و در نهایت ممکن است بیمار بر اثر نارسایی (از کار افتادن) کبد یا سرطان کبد فوت نماید، به دلایلی می توان آن را در گروه بیماری های مقاربتی قرار داد:
هپاتیت B به دلایل ذیل شبیه بیماری ایدز است:
۱- عامل هر دو ویروس است. ۲- بیماری های ویروسی قابل درمان نیستند. ۳- مقاربت های جنسی و وجود شرکای جنسی متعدد از مهم ترین راه های انتقال هر دو بیماری است. ۴- استفاده از سرنگ مشترک آلوده می تواند موجب انتقال هر دو بیماری شود. ۵- در بیشتر موارد، مبتلایان علائم بالینی خاص دال بر ابتلا به این بیماری ندارند. ۶- به دلیل طولانی بودن دوره نهفتگی۱ در هر دو بیماری، مبتلایان می توانند طی سال ها، بیماری را به افراد سالم منتقل نمایند بدون آن که خود بیمار باشند. ۷- از طریق انتقال خون و مشتقات جانبی آن نیز منتقل می شوند.اما تفاوت عمده و مهمی که این دو بیماری را از هم جدا می کند؛ علیه هپاتیت B واکسن بسیار موثری ساخته شده و در صورتی که طبق برنامه واکسیناسیون علیه آن انجام شود برای سال ها و حتی تا آخر عمر می تواند مصونیت بدهد، در حالی که تاکنون برای ایدز واکسنی ساخته نشده است. در یک نگاه کلی: انجام واکسیناسیون علیه این بیماری در ایران در تمام رده های سنی به خصوص افرادی که در معرض خطر ابتلا هستند ضروری به نظر می رسد. زیرا: ۱- این بیماری در کشورهای آسیایی از جمله ایران جزء بیماری های شایع و بومی محسوب می شود. ۲- قدرت سرایت این بیماری بیشتر از ایدز است. ویروس ایدز حداکثر یک ساعت بیرون از بدن زنده می ماند در حالی که ویروس هپاتیت تا ۱۰ روز خارج از بدن زنده است.
• هپاتیت چیست
هپاتیت در حقیقت به معنی التهاب بافت کبد است. ورود عوامل بیگانه مختلف ازجمله نوعی ویروس می تواند موجب التهاب کبد شود. از آنجایی که سیستم دفاعی بدن در مقابل التهاب در هر قسمت از بدن با بسیج گلبول های سفید و دیگر عوامل ایمنی عکس العمل نشان می دهند و این عکس العمل دفاعی در کبد که به منظور حفظ کبد در مقابل عوامل بیگانه صورت می گیرد در بعضی موارد موجب تخریب نسج کبد و نهایتاً نارسایی کبد می شود. به جز ویروس ها عوامل دیگری نظیر مصرف زیاد الکل، بعضی داروها، بعضی مواد شیمیایی و سموم می توانند موجب هپاتیت شوند. به طوری که عامل عمده هپاتیت در جهان غرب الکل و در ایران ویروس هپاتیت است. کبد از بزرگ ترین ارگان های داخل بدن است و در ناحیه فوقانی و راست شکم پشت دنده ها قرار دارد و عملکرد بسیار پیچیده ای دارد.
۱- محل ذخیره انرژی به صورت قند. ۲- محل ذخیره ویتامین ها و آهن و دیگر املاح معدنی مثل روی و مس. ۳- تولید پروتئین ها و فاکتورهای انعقادی و کمک به حفظ سلامت بدن و رشد آن. ۴- محل تجزیه و تخریب گلبول های قرمز پیر و فرسوده به منظور استفاده مجدد از عناصر تشکیل دهنده گلبول قرمز در خون سازی. ۵- تولید صفرا که برای هضم غذا ضروری است. ۶- الکل و اکثر داروها بعد از تاثیر درمانی، در کبد تجزیه، خنثی و دفع می شوند. ۷- اکثر ذرات و میکروب ها که از طریق سیستم گوارش وارد بدن و گردش خون شده اند در کبد از بین می روند.این ارگان قدرت فوق العاده ای در بازسازی خود دارد.
هپاتیت ویروسی انواع مختلفی دارد که عبارتند از:
هپاتیت A: از راه مدفوع منتقل می شود و بعد از ابتلا، بهبودی صورت می گیرد و خطرناک نیست.
هپاتیت B: از راه خون و فرآورده های خون و تماس جنسی منتقل می شود و می تواند موجب تخریب نسج کبد شود.
هپاتیت C: شبیه هپاتیت B است اما شیوع آن در بین مردم بسیار کم است.
هپاتیت D: ویروس عامل این بیماری به تنهایی نمی تواند موجب بیماری شود و معمولاً در افرادی که مبتلا به هپاتیت B هستند دیده می شوند.
هپاتیت E: شبیه هپاتیت A است و از راه مدفوع منتقل می شود و خطرناک نیست.
• هپاتیت B چیست
هپاتیت B در اثر ورود ویروس هپاتیت B به بدن ایجاد می شود که برای راحتی آن راHBV ۲ می نامند.در آمریکا سالانه ۲۵۰۰۰۰ مورد جدید تشخیص داده می شود، اما در آسیا تعداد مبتلایان، بالغ بر صدها میلیون نفر است. در آمریکا ۵۰ درصد علت شیوع آن شرکای جنسی متعدد است. انتشار این بیماری از طریق خون، فرآورده های خونی و وسائل آلوده به خون و در مرتبه بعدی دارو قرار دارد. هپاتیت B مسری تر از ویروس ایدز است، برای مثال: ویروس هپاتیت B می تواند تا حدود ۱۰ روز بیرون از بدن زنده بماند. در حالی که ویروس ایدز HIV حداکثر چند ساعت بعد از خروج از بدن از بین می رود. هنگامی که یک نفر به این ویروس آلوده می شود ممکن است بین یک تا شش ماه طول بکشد تا علائم گسترش یابد، در این صورت سه حالت زیر ممکن است رخ دهد: ۱- بیشتر بیماران به سمت هپاتیت B حاد می روند و بعد به طور کامل بهبود پیدا می کنند. ۲-درصد کمی به صورت ناقلین سالم می مانند. ۳- تعدادی تبدیل به هپاتیت B مزمن می شوند.هپاتیت B حاد: بسیاری از بیماران که مبتلا به هپاتیت B حاد می شوند هیچ علائمی ندارند یا اینکه علائم بسیار خفیف هستند و توجه بیمار یا پزشک را جلب نمی کند. به طور کلی علائم بالینی طیف وسیعی را در بر می گیرد. از یک بیماری خیلی خفیف بدون علائم واضح بالینی تا نارسایی شدید کبد به صورت حاد را شامل می شود. حدود ۲ درصد از مبتلایان به طور ناگهانی و سریع به سمت نارسایی حاد کبد سیر می کنند. به طور کلی ۹۰ تا ۹۵ درصد افرادی که دچار هپاتیت B حاد می شوند بدون هیچ عارضه ای بهبود می یابند و تنها ۵ تا ۱۰درصد مبتلایان تبدیل به هپاتیت مزمن می شوند.
علائم بالینی هپاتیت حاد: ۱- از دست دادن اشتها، تهوع، استفراغ. ۲- درد عضلانی و گاهی درد در مفاصل. ۳- درد و حساسیت در ناحیه فوقانی و راست شکم (محل قرار گرفتن کبد.) ۴- درد شکم و اسهال. ۵- زرد شدن چشم و پوست. ۶- تغییر رنگ ادرار و مدفوع به طوری که رنگ ادرار شبیه چای و رنگ مدفوع سفید و شیری رنگ می شود.
• سیر بیماری هپاتیت مزمن B
سیروز کبدی یا تخریب نسج کبد که منجر به نارسایی کبد می شود، سرطان کبد، مرگ.
در هپاتیت مزمن B علائم بالینی در صورت تخریب نسج کبد ایجاد می شود که در مراحل انتهایی بیماری به صورت: ۱- زردی شدید پوست و چشم. ۲- کاهش وزن شدید. ۳- بی اشتهایی. ۴- تجمع مقدار زیادی آب در حفره شکم. در حدود ۰۰۰/۲۵۰/۱ نفر در آمریکا مبتلا به هپاتیت مزمن B هستند و در آسیا به عنوان قاره ای که این بیماری به صورت بومی شایع است، بالغ بر صدها میلیون نفر مبتلا هستند. ۴ تا ۵ هزار مرگ در سال بر اثر ابتلا به این بیماری در آمریکا رخ می دهد.با توجه به شیوع بسیار زیاد این بیماری در کشور ما و به دلیل عدم دسترسی به آمار صحیح و علمی می توان با توجه به آمار کشور آمریکا میزان مرگ و میر ناشی از این بیماری در کشورمان را تخمین زد. بعضی از افراد بعد از گذراندن دوره حاد بیماری و یا بدون سابقه قبلی ابتلا به این بیماری، یا ورود ویروس به بدن به ناقلین سالم تبدیل می شوند. اینگونه بیماران: بالقوه آلوده هستند و بیماری را می توانند به افراد سالم منتقل نمایند. هیچ گونه علائم بالینی ندارند و حتی آزمایش خون این افراد وجود بیماری را ثابت نمی کند و به همین دلیل این گروه خطرناک ترین گروه در انتقال و شیوع بیماری در جامعه هستند. تنها راه اثبات وجود ویروس در بدن ناقلین سالم، نمونه برداری از کبد است.
تشخیص بیماری: اساس تشخیص بر پایه آزمایش خون است. در حال حاضر اکثر مبتلایان، به وسیله سازمان انتقال خون براساس انجام آزمایش خون روی خون های اهدایی تشخیص داده می شوند. انجام آزمایش HBSAg و مثبت بودن آن تنها وجود ویروس در بدن را ثابت می کند و با انجام آزمایش های تکمیلی دیگر مبتلایان به هپاتیت حاد را از نوع مزمن جدا می کند. البته تشخیص قطعی با نمونه برداری از کبد صورت می گیرد.
• درمان و پیشگیری
در حال حاضر درمان های متعددی برای شکل مزمن بیماری وجود دارد که ممکن است شانس فرد رادر پاک شدن از عفونت افزایش دهد.جلوگیری از ورود ویروس به بدن مهم ترین اقدامی است که برای پیشگیری باید انجام گیرد. همانند بیماری ایدز باید با در نظر گرفتن راه های سرایت بیماری نکات ذیل را به منظور نجات جامعه انجام داد: ۱- آگاهی دادن به جوانان درباره انتقال بیماری از راه تماس جنسی بدون حفاظت. ۲- توزیع سرنگ رایگان در بین معتادان. ۳- اعمال قوانین بهداشتی و رعایت اصول استریل کردن در مراکز درمانی و بهداشتی و مراکز دیگری که می توانند موجب سرایت بیماری شوند. ۴- انجام واکسیناسیون.با تمام توضیحات فوق یک سوم افرادی که مبتلا هستند نمی دانند که به چه دلیل و چگونه و چه زمانی به این بیماری مبتلا شده اند. واکسیناسیون علیه این بیماری یکی از مهم ترین و مطمئن ترین راه های پیشگیری از ابتلا به این بیماری است.
• چه کسانی باید علیه هپاتیت B واکسینه شوند
۱-افراد ۱۸ سال و پائین تر. ۲- افراد بالای ۱۸ سال که خطر سرایت بیماری به آنها زیاد است شامل: – افرادی که شرکای جنسی متعدد دارند. – مردان همجنس باز. تماس جنسی فرد سالم با همسر مبتلا. معتادان تزریقی. پرسنل مراکز بهداشتی و درمانی یا پرستارانی که از مبتلایان به هپاتیت نگهداری می کنند. افرادی که به دلیل نارسایی کبد دیالیز خونی می شوند. افراد مبتلا به هموفیلی که فاکتورهای انعقادی دریافت می کنند. زندگی در مناطقی که این بیماری به صورت بومی در آن منطقه شیوع دارد، از جمله ایران. برای ایجاد مصونیت دائمی باید سه تزریق در سه نوبت طبق برنامه انجام شود. (جدول۱) اگر یک نوبت تزریق فراموش شد باید به مجرد یادآوری تزریق را انجام داد، در این صورت نیازی به تجدید واکسیناسیون از ابتدا نیست. در نوزادان نباید سومین تزریق را قبل از ۶ ماهگی انجام داد چرا که در این صورت مصونیت دائمی نمی دهد. نوجوانان بین سنین ۱۱ تا ۱۵ سالگی تنها دو تزریق با فاصله ۴ تا ۶ ماه لازم است. واکسن هپاتیت را می توان همزمان با دیگر واکسن ها تزریق کرد.
• چه کسانی نباید علیه هپاتیت واکسینه شوند
۱- حساسیت شدید به واکسن هپاتیت ۲- سابقه ابتلا به هپاتیت. افرادی که بسیار ضعیف و بیمار هستند باید تا زمان بهبودی از تزریق واکسن خودداری نمایند.
۱- دوره نهفتگی: به مدت زمانی که بین ورود ویروس یا عامل بیماری به بدن تا بروز علائم بالینی طول می کشد گویند.
۲- HBV= Hepatitis B Virus

  • آسان طب



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar