اختلالات مجاری گوارشی
بهمن ۸, ۱۳۸۸ توسط : admin موضوع : بيماري غير واگير, جهان پزشكي
اختلالات مجاری گوارشی
هر کسی در طول عمر خود برای یک بار هم که شده، دل درد، تهوع یا اسهال را تجربه کرده است اما در میان اختلالات مجاری گوارشی، اختلال در هضم غذا از عمومیترین مشکلات گوارشی افراد جامعه به حساب میآید، طوری که بیش از ۴۰ درصد افراد کشورمان به سوءهاضمه دچارند. با خود فکر کنید، چه دلایلی میتواند آمار قابل توجه مشکلات گوارشی را به بار آورده باشد.
● مضرات خواب بعد از غذا
اگر شما هم جزو آن دسته افرادی هستید که بلافاصله بعد از خوردن غذا میخوابند، از این به پس سعی کنید این عادت را کنار بگذارید میپرسید چرا؟
دکتر اردلان نبیزاده، متخصص بیماریهای گوارشی در گفتوگو با یکی از خبرگزاریهای کشور اعلام کرده است: <مهمترین دلیل ابتلا به اختلالات گوارشی عادات غذایی نادرست از جمله تند غذا خوردن یا خوابیدن پس از غذاست.> نبیزاده در ادامه گفت: <اغلب رفلاکس با سوزش همراه است و چنانچه برگشت محتویات معده به مری به طور متناوب صورت پذیرد، میتواند باعث بروز تغییراتی در بافت پوششی شده و سرطان ایجاد کند.>
این متخصص با اعلام این که افراد باید با مشاهده احساس سوزش در ناحیه بین مری و معده به پزشک مراجعه کنند، گفت: <تشخیص سریع و درمان به موقع این اختلال میتواند از بروز مشکلات جدی مانند سرطان پیشگیری کند.> وی پرهیز از خوابیدن پس از صرف غذا را که علاوه بر ایجاد رفلاکس باعث پیچش روده میشود، مهم ترین عامل پیشگیری از مشکلات فوقالذکر اعلام کرد، به این ترتیب که خواب و دراز کشیدن باید به ۲ و ۳ ساعت پس از صرف غذا موکول شود.
دکتر نبیزاده همچنین پرهیز از مصرف سیگار و مصرف زیاد نوشیدنیهای کافئیندار وانواع ادویه و نیز پرهیز از پوشیدن لباس تنگ هنگام صرف غذا را در پیشگیری از اختلالات گوارشی مهم ارزیابی کرده و گفت: <لازم است افراد برای جلوگیری از ابتلا به اختلالات گوارشی، مصرف غذاهای چرب و سرخ شده را محدود کنند چرا که این عامل باعث شل شدن دریچه انتهای مری شده و تولید اسید معده را افزایش میدهد.>
● چرا مشکلات گوارشی؟
برای بروز هر یک از این مشکلات گوارشی علل متعددی وجود دارد. بیماریهای مربوط به لوزالمعده و اشعه درمانی در ناحیه بالای شکم ممکن است روی قدرت جذب و دفع غذا در دستگاه گوارش و عمل طبیعی آن اثر بگذارد. بعضی داروها از جمله داروهای مسکن و آرامبخش اغلب موجب کند شدن حرکات روده و ایجاد یبوست میشوند.
برخی داروها یا اشعه ممکن است موجب سوزش و تحریک روده و یا کاهش حرکات آن و یبوست و یا برعکس، افزایش حرکات روده و بروز اسهال شوند.موادی که برای درمان به کار میروند و کاهش فعالیتهای بدن، موجب تجمع گاز و احساس نفخ میشوند.اسهال و به هم خوردن وضعیت مزاجی نیز میتواند ناشی از درمان باشد. قسمتی از روده که موجب هضم لاکتوز( قند موجود در شیر) میشود، ممکن است دچار عارضه شود و در صورتی که چنین فردی شیر مصرف کند مبتلا به اسهال و مجبور میشود شیر و غذاهای حاوی آن را برای مدتی از رژیم غذایی خود حذف کند تا بیماری وی بهبود یابد.
● اگر اسهال گرفتید
اسهال هم مانند سایر مشکلات گوارشی برای هر کسی حداقل یک بار اتفاق افتاده است. برای کاهش علائم این مشکل گوارشی بهتر است، از مواد غذایی حاوی فیبرهای گیاهی کمتر استفاده کنید.فیبرها ترکیباتی هستند که در سبزیها و میوههای خام، سبوس غلات و حبوبات به وفور یافت میشوند. این الیاف در دستگاه گوارشی انسان هضم نمیشوند و وجود آنها در غذاها موجب میشود که غذا به سرعت از رودهها عبور کند. اگر رودههای فردی تحت اشعه درمانی باشد، حتی یک رژیم غذایی با فیبر متوسط میتواند برای او مشکل ساز باشد.به همین علت توصیه میشود که این بیماران از خوردن میوهها و سبزیهای خام، سیر، پیاز، نان با سبوس، حبوبات و غلات موقتا پرهیز کنند.
● اگر یبوست دارید
یبوست یکی از مشکلات شایع پس از رژیم لاغری است.ممکن است این مشکل گوارشی به علت ابتلا به بیماریهای مختلف به وجود آید یا ناشی از مصرف برخی داروها باشد و یا حتی ممکن است از خوردن غذاهای نرم و مایع بروز کند. در هر صورت برای درمان یبوست، در صورتی که پزشک شما دستور خاصی نداده است به توصیههای زیر عمل کنید.غذاهای شما باید شامل موادی که به حرکات روده کمک میکند نظیر انواع مختلف سبزی و میوههای تازه یا خشک و نان سبوس دار باشد.
در این مواد مقادیر قابل توجهی فیبر وجود دارد که میتواند به درمان این مشکل کمک کند.سعی کنید، حداقل روزی ۲ بار میوه میل کنید.اگر از نظر جویدن یا بلع دچار مشکل هستید، این مواد را له کنید یا در مخلوط کن به شکل نرم درآورید. میتوانید روزی یک یا دو قاشق سبوس به غذاهای خود اضافه کنید.سبوس را میتوان موقع پختن سوپ، تخم مرغ و سایر غذاها استفاده یا به صورت خام میل کرد.روزی ۸ تا ۱۰ لیوان آب و مایعات بنوشید. البته مایعات گرم معمولا بیشتر موجب تحریک رودهها میشوند.پس بیشتر از این نوع مایعات استفاده کنید.
بعضی افراد برای برطرف کردن یبوست از آلوی خیسانده یا آب آن و حتی آب لیمو شیرین استفاده میکنند. شما هم میتوانید این مواد را مصرف و اثر آنها را آزمایش کنید.فعالیت بدنی سبک و پیاده روی در محیط باز و یا حداقل راه رفتن در اتاق میتواند در رفع یبوست موثر باشد، برعکس استراحت بیش از حد در رختخواب یا نشستن و بی حرکتی موجب تشدید حالت یبوست میشود.این نکته را فراموش نکنید که اگر بخواهید از داروهای نرم کننده یا ملین استفاده کنید، بهتر است از قبل با پزشک مشورت کنید.
● نشانگان روده تحریک پذیر و نوشیدن قهوه
تا به حال نام نشانگان روده تحریک پذیر را شنیدهاید یا کسی میان اطرافیانتان وجود داشته که به این مشکل مبتلا بوده است؟ در نشانگان روده تحریک پذیر ، شدت و محل درد شکم متغیر است و این احتمال وجود دارد که درد در هر ناحیهای از شکم ایجاد شود. درد معمولا حملهای است و امکان دارد بسیار خفیف، غیرقابل توجه یا بسیار شدید و آزار دهنده باشد.
علائم این بیماری را اتساع شکم، افزایش آروغ، نفخ شکم، سوزش سردل، تهوع و استفراغ اعلام میکنند و دادن اطمینان به بیمار و توضیح دقیق ماهیت بیماری و چگونگی اجتناب از مواد غذایی محرک، اولین قدمهای مهم در مشاوره و تغییر رژیم غذایی بیماران مبتلا به این نشانگان است. بیماران مبتلا به نشانگان روده تحریک پذیر از مصرف موادی همچون قهوه، حبوبات و کلم باید پرهیز کنند و برای درمان دارویی میتوان از داروهای ضد اسپاسم ۳۰ دقیقه قبل از مصرف غذا استفاده کرد و شیوههای جراحی برای این بیماران به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
سارا حسنلو
روزنامه سلامت
