پزشکان بدون مرز درمان
خانه / بيماري غير واگير / بیماری كم‌خونی و راه‌های درمان آن
تلگرام

بیماری كم‌خونی و راه‌های درمان آن

 

بیماری كم‌خونی و راه‌های درمان آن 
    

كم‌خونی وضعیتی است كه در آن تعداد یا اندازه گلبول‌های قرمز و یا مقدار هموگلوبین موجود در خون كاهش یافته و تبادل اكسیژن و دی‌اكسیدكربن بین خون و سلول‌ها دچار اختلال می‌شود.
دكتر محمدتقی قاسمی قزلجه، متخصص بیماری‌های داخلی و دارای بورد تخصصی از دانشگاه شهید بهشتی در گفتگو با «جام‌جم» میزان كم‌خونی را در افراد با توجه به سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیكی آنها، متفاوت ذكر كرده و خستگی زودرس، تپش قلب، كاهش اشتها، سرگیجه، رنگ پریدگی، قاشقی شدن ناخن‌ها، كاهش تمركز، ریزش مو و… را از عوارض ناشی از كم‌خونی بیان می‌كند.
وی در ادامه یكی از دلایل پایین آمدن هموگلوبین خون را ساخته نشدن آن در بدن ذكر می‌كند كه قبل از هر چیز احتیاج به آهن دارد. این پزشك متخصص درست كار كردن مغز استخوان، وجود اسید فولیك، ب ۱۲ و آهن را از پیش‌فاكتورهای تامین هموگلوبین خون بیان كرده و می‌گوید: در برخی فاویسم و بیماری‌های دیگری كه با سیزهموگلوبین (یعنی هموگلوبین ساخته شده بنابر دلایلی شكسته و از بین می‌روند)‌ همراه است، باعث از بین رفتن آهن خون می‌شود. به گفته دكتر قاسمی، فاویسم نوعی كمبود آنزیم است كه باعث سریع شكسته شدن گلبول‌های قرمز و در نتیجه كم‌خونی می‌شود.
این پزشك متخصص داخلی عدم ساخت سلول‌های خونی (گلبول‌های سفید، قرمز و پلاكت‌ها)‌ را به دلیل جایگزینی مغز استخوان توسط بیماری‌های مختلف می‌داند و می‌گوید: مثلا در بیماری‌های سرطانی مغز استخوان با سلول‌های خونی پر نشده و باعث بروز بیماری‌های كم‌خونی می‌شود. دكتر محمدتقی قاسمی با اشاره به این كه عموما كم‌خونی در بانوان، سنین جوانی و باروری بیشتر محسوس است، علت آن را عادات ماهانه عنوان كرده و یادآور می‌شود پس از این‌ گروه، كودكان دارای سوءتغذیه و خانواده‌هایی كه از دسترسی به گوشت قرمز محرومند، مستعد این بیماری هستند.
‌● علائم فقر آهن‌
این پزشك متخصص بی‌اشتهایی، سوءتغذیه، سوزن سوزن شدن دست و پا، شیوع بیماری‌های ویروسی و باكتریایی، ریزش مو، غشی زودرس و بروز بیماری‌های قلبی را از علل شایع فقر آهن ذكر كرده و می‌افزاید: در كم‌خونی‌ها، قلب مجبور به بیشتر كار كردن می‌شود كه همین امر در مدت زمان طولانی باعث نارسا شدن و در نتیجه گشاد شدن آن می‌شود، بخصوص در بیماری‌هایی از قبیل بری‌بری كه كاملا محسوس است.
● كم‌خونی دوران بارداری‌
دكتر قاسمی با بیان این كه كم‌خونی برای همه سنین بخصوص در بانوان بسیار خطرناك است، اظهار می‌كند: از آنجا كه در زمان بارداری، جنین از خون مادر تغذیه می‌كند، شاهد آن هستیم كه كمبود خون در این دوران باعث بروز كم‌خونی در نوزاد نیز می‌شود و اگر این كم‌خونی ناشی از عدم اسید فولیك باشد، با بروز نقص در سیستم عصبی نوزادان، آنها به معلولیت مبتلا می‌شوند كه می‌توان با تجویز چند برگ قرص اسیدفولیك در این افراد، از بروز اشكال در اعصاب، مغز و نخاع جلوگیری به عمل آورد.
● انواع كم‌خونی‌
بیماری كم‌خونی به ۳ دسته؛ كم‌‌خونی با اندازه گلبول‌های قرمز طبیعی، كم‌خونی با اندازه گلبول‌های قرمز كوچك‌تر از معمول و كم‌خونی با اندازه گلبول‌های قرمز بزرگ‌تر از معمول تقسیم می‌شود. این پزشك متخصص بیماری تالاسمی مینور و فقر آهن را جزو گروه كم‌خونی با گلبول‌های كوچكتر از معمول دانسته و عنوان می‌كند: در كم‌خونی با گلبول‌های قرمز طبیعی بدن با بیماری‌های مزمن از قبیل مرض قند (دیابت)‌، نارسایی كلیه، سرطان و آرترید روماتوئید (بیماریهای روماتیسمی)‌ تهدید می‌شود. وی در ادامه كم‌خونی با گلبول‌های قرمز بزرگتر از معمول را ناشی از كمبود ویتامین ب ۱۲، اسید فولیك و كم‌كاری غده تیروئید بیان می‌كند و شایع‌ترین نوع كم‌خونی را مربوط به تعداد گلبول‌های قرمز كوچكتر از معمول می‌داند.
دكتر قاسمی اولین گام موثر برای بهبود وضع كم‌خونی را مراجعه به پزشك و دادن آزمایشات خون ذكر كرده و یادآور می‌شود: تعداد گلبول‌های قرمز توسط آزمایش MCV (ام‌سی‌وی)‌، (حجم متوسط سلولی)‌ مشخص شده و پزشك می‌تواند در تشخیص تكمیلی خود با اندازه‌گیری سطح آهن خون، نوع بیماری را تشخیص دهد.
● رژیم غذایی كم‌خونی‌
در رژیم غذایی كم‌خونی، ابتدا باید دید بدن دچار كدام دسته از كم‌خونی‌هاست، مثلا در كم‌خونی شایع‌ فقر آهن؛ گوشت قرمز، جگر، اسفناج و حبوبات تجویز می‌شود.
البته باید توجه داشت كه «آهن» موجود در گوشت قرمز و پروتئین‌ها به راحتی از طریق دستگاه گوارش، جذب می‌شود، ولی آهن موجود در گیاهان و حبوبات به خوبی جذب بدن نمی‌شوند.
همچنین دكتر قاسمی با بیان این كه خوددرمانی در بیماری كم‌خونی می‌تواند عوارض بدی را به دنبال داشته باشد، عنوان می‌كند: اضافات آهن در كبد رسوب كرده و بیماری كبدی را موجب می‌شود به همین دلیل در درجه اول، اولین چیزی كه به بیمار توصیه می‌شود؛ یك تغذیه خوب و اصلاح شده است و در صورت عدم بهبود و شدت وخامت اوضاع می‌توان از داروهای شیمیایی استفاده كرد.
● كم‌خونی در كودكان
به گفته این پزشك متخصص، علاقه زیاد به خاك‌بازی، مهر نماز، قند، برفك یخچال، مواد نشاسته‌ای و گچ از عوارض شایع كم‌خونی و فقر آهن در كودكان است كه متاسفانه این كودكان عموما در خانه به خاطر تمایل به خوردن این مواد، مورد مواخذه قرار می‌گیرند، در صورتی كه باید هرچه سریع‌تر به این كودكان كمك كرد، چرا كه ممكن است كم‌خونی آنها به خاطر وجود انگل‌های روده‌ای باشد.
● راه درمان‌
كمبود ویتامین‌ها، فقر آهن و بیماری‌های مزمن هركدام به نوعی موجب كم‌خونی در افراد می‌شود، ولی آنچه مهم است به كنترل درآوردن این امراض است.
دكتر قاسمی با اشاره به این مطلب می‌افزاید: گاهی كم‌خونی به خاطر مصرف داروهاست كه موجب لیز شدن و نهایتا شكسته شدن گلبول‌های قرمز می‌شوند كه علاوه بر این كه سلول‌های سرطانی، از بین می‌رود، سلول‌های خونی نیز از بین می‌روند، بنابراین افرادی كه به صورت حاد و ناگهانی دچار كم‌خونی می‌شوند به ناچار به آنها خون تزریق می‌شود، ولی آنهایی كه به صورت مزمن دچار این بیماری می‌شوند احتیاج به تزریق نداشته و با دارو و رژیم غذایی مداوا می‌شوند.
● یك پیشنهاد
در پایان دكتر محمدتقی قاسمی قزلجه با اشاره به این كه كم‌خونی را باید جدی گرفت، ابراز می‌كند: همان‌طور كه درباره كم‌خونی بانوان و خطرات آن گفته شد، آقایان نیز باید این بیماری را جدی گرفته و سریعا به پزشك مراجعه كنند تا دستگاه گوارش آنها مورد بررسی قرار بگیرد، چون این امراض در مردان می‌تواند علامت بیماری‌های بدخیمی در دستگاه گوارش آنها باشد، بنابراین با دادن آزمایشات مدفوع، می‌توان از خونریزی یا عدم خونریزی افراد مطلع شد.

تلگرام

مطالب داغ امروز :

درد تیز در زیر پستان سمت چپ

درد تیز زیر پستان چپ در ناحیه سینه است بسیاری از ریشه های درد ممکن، …

اول شهریور، روز پزشک مبارک باد

در نقاط مختلف جهان، باتوجه به رویدادهای محلی روز را به عنوان روز پزشک در …