پزشکان بدون مرز درمان
خبر فوری
خانه / مطالب وبلاکها / نوآوری ‌در روش‌های ‌جراحی ‌چشم‌
مجله پزشکی

نوآوری ‌در روش‌های ‌جراحی ‌چشم‌

نوآوری ‌در روش‌های ‌جراحی ‌چشم‌

باور جهش قابل توجه كشور در حوزه چشم پزشكی و حذف فاصله‌های ایران با سطح علم چشم پزشكی در كشورهای توسعه‌یافته دنیا فقط با دانستن این نكته كه «تقریباً ۱۵ سال است هیچ بیمار چشمی به خارج از كشور برای درمان فرستاده نمی‌شود» دیگر برایتان سخت و دور از ذهن نخواهد بود‌.
درحال حاضر پیشرفت‌های قابل توجه متخصصان ایرانی در حوزه چشم پزشكی سبب مطرح شدن نام كشورمان به عنوان یكی از معدود كشورهای صاحب فناوری در این عرصه شده است‌. به طوری كه در تمامی همایش‌های چشم پزشكی در سطح دنیا، متخصصان ایرانی از مدعوین اصلی هستند‌. درحال حاضر نیز با ایجاد ۴ روش درمانی جدید برای بیماری‌های چشم توسط محققان ایرانی، بار دیگر بر توانایی‌های متخصصان كشورمان در این حوزه صحه گذاشته شده است.
پژوهشگران چشم‌پزشكی ایران به روش جدیدی در جراحی افتادگی پلك دست یافتند كه ضمن رفع خطر عوارض جانبی روش‌ كنونی، فرآیند ترمیم ناحیه تحت عمل در آن بسیار سریع‌تر صورت می‌گیرد‌.
در روش قدیمی جراحی افتادگی پلك، در مواردی كه عضله پلك از كار افتاده است از قسمت‌های مختلف بدن از جمله بافتی از پا استفاده می‌شد تا پلك به ناحیه پیشانی اتصال داده و بالا آورده شود؛ البته به گفته دكتر محسن بهمنی كشكولی، فوق تخصص جراحی حدقه، مجاری اشكی و پلاستیك چشم و معاون پژوهشی مركز تحقیقات چشم پزشكی دانشگاه علوم پزشكی ایران، روش سنتی نیازمند برش ۱۲ تا ۱۵ سانتی‌متری در كنار پاست كه به عوارضی از قبیل پارگی عضله، فتخ عضله و خونریزی و عفونت در آن ناحیه و بخصوص باقی ماندن جای زخم به صورت بسیار بزرگ در كنار پا منجر می‌شود، اما در روش جدید كه در مجامع بین‌المللی و ژورنال رسمی انجمن پلاستیك اروپا ارائه شده است، از برش بسیار كوچكی برای به دست آوردن این پیوند استفاده می‌شود كه باعث می‌شود هم ترمیم بسیار سریع‌تر صورت گیرد و تقریبا جای زخم باقی نماند و هم خطر فتق (بیرون‌زدگی) عضله و یا پارگی عضله رفع شود‌.
بهمنی می‌افزاید: بررسی این تكنیك از سال ۲۰۰۵ آغاز و ابتدا سعی شده روی تعداد معدودی از بیماران با توجه به پیشینه‌ای كه با آندوسكوپ در جراحی‌های ابرو و پیشانی داشته‌ایم، صورت بگیرد‌.
این مقاله در كنگره بین‌المللی سال‌۲۰۰۵ چشم پزشكی ایران ارائه و پس از آن به روشی تبدیل شد كه هزینه‌ای علاوه بر آندوسكوپ ایجاد نمی‌كند و این روش به روش بدون آندوسكوپ تغییر داده شد كه با همان برش‌های كوچك در روش جراحی جدید انجام می‌شود.
● راه‌حل ایرانی برای بیماری‌های جهانی‌
دكتر بهمنی با اشاره به برخی تكنیك‌های جدید درمان انسداد مجاری اشكی گفت: اصولا این عارضه در۲ گروه سنی كودكان و بزرگسالان ایجاد می‌شود كه در كودكان با علت مادرزادی رخ می‌دهد و معمولا در یك سال ابتدایی زندگی كار جراحی انجام نمی‌شود، بلكه با ماساژها و مانورهایی كه به پدر و مادر آموزش داده می‌شود در ۹۰ درصد موارد جواب می‌دهد كه خشكی و قی كردن و ترشح مدام از چشم از عوارض این بیماری است كه اگر به روش غیر جراحی در یك سال اول جواب ندهد از روش میل زدن مجرای اشكی استفاده می‌شود‌.
دانشیار دانشگاه علوم پزشكی ایران خاطر نشان كرد: این روش باعث می‌شود با ورود میل از مجرای اشكی، مجرای بسته باز ‌شود؛ ولی در روش ارائه شده در این پژوهش از آندوسكوپ استفاده می‌شود تا با دیدن آناتومی بینی اگر داخل بینی و محل ورود مجاری اشكی اختلالی وجود دارد اصلاح ‌شود كه به این ترتیب شانس موفقیت عمل بالا می‌رود‌.
بهمنی با اشاره به تفاوت این عارضه در بزرگسالان نسبت به كودكان افزود: در بزرگسالان این انسداد به هیچ وجه به وسیله میل زدن رفع نمی‌شود لوله‌گذاری مجاری اشكی و استفاده از عمل جراحی BCR (اتصال مستقیم كیسه اشكی به داخل بینی) ۲ روشی است كه در تمام دنیا استفاده می‌شود‌.
استفاده از یك برش بسیار كوچك از بیرون و بدون برش با آندوسكوپ نیز از روش‌های دیگری است‌. مطالعه‌ای كه آكادمی امریكا روی این روش‌ها انجام داده، نشان می‌دهد شانس موفقیت با روش برش حدود‌۹۵ درصد و با روش آندوسكوپ از داخل بینی حدود‌۹۰ درصد است.
در روش آندوسكوپ اگر چه برش وجود ندارد، ولی میزان موفقیت بسیار پایین‌تر است‌. كاری كه با موفقیت در ارتباط با مجرای اشكی انجام دادیم و در مجلات امریكا و اروپا چاپ شده است، در ارتباط با تاثیر عوامل مختلف در افزایش موفقیت این اعمال جراحی است‌. درواقع استفاده از لوله‌های مختلف در درمان انسداد مجاری اشكی در مطالعات مختلف مورد بررسی قرار گرفت و مقایسه شد تا صحت ادعای شركت‌ها مبنی بر این كه لوله‌های جدید شانس موفقیت را بالا می‌برد یا استفاده از بالن در مجرای اشكی شانس موفقیت را نسبت به عدم استفاده بالا می‌برد، بررسی شود.
بهمنی كار جدیدی را كه به وسیله محققان ایرانی در ارتباط با انسداد مجرای اشكی انجام شده، طبقه‌بندی انسدادهای مجاری فوقانی عنوان و تصریح كرد: پیشینه این طبقه‌بندی به مقاله‌ای بر می‌گردد كه سال ۲۰۰۳ در ژورنال چشم پزشكی امریكا چاپ شد و در آن روشی جدید ارائه كردیم كه مورد قبول قرار گرفت؛ ولی گفته شد كه باید در این روش جدید روند علمی طی شود‌.
این روند طی ۳ سال اخیر طی شد و هم اكنون پس از داوری‌های انجام شده برای چاپ در ژورنال چشم پزشكی اروپا آماده است و به عنوان روشی جدید ارائه شده است‌. انسداد مجاری اشكی در دنیا و ایران از نظر اپیدمیولوژی فرق چندانی با یكدیگر ندارند و متاثر از محیط نیست، ولی یكی از مشكلاتی كه عوامل مختلفی در آن دخالت دارد، می‌تواند محیط باشد و این كمك می‌كند كه در درمان بیماران با انسداد مجاری اشكی پروتكل منظمی ارائه كنیم تا طبقه‌بندی منظمی داشته باشیم و بدانیم برای هر فردی چه مراحلی را باید انجام دهیم و طی بكنیم‌.
در ضمن جراحی‌هایی كه روی پلك و قسمت‌های مختلف صورت و ابروها صورت می‌گیرد، در قدیم به‌وسیله چاقو انجام می‌شد كه پس از آن برای كاهش برش‌ها و ترمیم بهتر و سریع‌تر و خونریزی كمتر، از لیزر استفاده شد‌. طی چهار پنج سال اخیر امواج رادیویی در این جراحی‌ها مطرح و ادعا شده كه شانس صدمه به بافت اطراف آن بسیار كمتر می‌شود‌. به همین علت و برای اثبات این ادعا طی مطالعه‌ای كه بر بیماران افت پلك صورت گرفت، مقایسه میان چاقو و امواج رادیویی انجام شد‌.
نتایج این مطالعه نشان داد خونریزی حین عمل و كمبودی پس‌از عمل در بیمارانی كه از روش امواج رادیویی در آنها استفاده شده بسیار كمتر بوده و در نتیجه ترمیم زخم نیز در آنها سریع‌تر است؛ اما از نظر جاگذاشتن زخم فرقی بین چاقو و امواج رادیویی پیدا نشد، بنابراین توصیه می‌شود با توجه به این‌كه روش رادیویی هزینه‌ای بیشتر از روش درمان سنتی ندارد از این روش برای جراحی استفاده شود‌.
● تحول در عرصه چشم پزشكی‌
دكتر بهمنی با اشاره به دیگر مطالعات خود در زمینه بیماری‌های چشمی ناشی از تیروئید كه اولین عارضه آن زل‌زدگی و بیرون‌زدگی چشم است،‌ خاطر نشان كرد: در مطالعه‌ای كه گروه ما روی ۸۵۰ بیمار تیروئیدی انجام داد به این نتیجه رسیدم كه علامت اصلی این بیماری زل‌زدگی است كه در جمعیت ما متاسفانه بدترین عارضه تیروئیدی، تاثیر بر عصب بینایی است كه از نظر آماری نیز در بالاترین آمار دنیا از این نظر قرار گرفته‌ایم و یكی از عللی كه برای آن پیدا كردیم ارجاع دیر بیماران به چشم‌پزشك است بنابراین باید این هشدار را در نظر گرفت كه این بیماران باید حتما همزمان به‌وسیله ۲ تیم پزشكی فوق تخصص غدد و متخصص بیماری‌های چشمی تحت نظر باشند‌.
همچنین در اعمال جراحی زیبایی عجله نداشته باشند و بگذارند زمانی این اعمال را انجام دهند كه تیروئید آنها خفته باشد و به حالت قبلی خود باز نگردد و تحمل خود را بالا ببرند تا زمانی كه به مرحله عمل جراحی بیماری احتیاج داشته باشند‌.
افراد بسیاری در جامعه وجود دارند كه به دلیل ضربه‌ به چشم یا تومورهایی كه در چشم خود به صورت مادرزادی دارند، از ایمپلنت یا چشم‌های مصنوعی استفاده می‌كنند، در قدیم پس از عمل تخلیه چشم از ایمپلنت‌هایی استفاده می‌شد كه قابلیت ملحق شدن به بافت بدن را نداشت، ولی در ۲ دهه اخیر موادی تولید شده‌اند كه ایمپلنت‌ها پس از كاشته شدن در داخل چشم جزیی از بدن می‌شود و خاصیتشان این است كه به عضلات چشم متصل می‌شوند و حركتی حدود حركات طبیعی چشم به افراد داده می‌شود كه در ظاهر نشان ندهد این چشم مصنوعی است كه متاسفانه یكی از مشكلاتش این است كه در برخی موارد حتی تا ۲۲ درصد پیوند به‌وسیله بدن پس‌زده می‌شود.
بهمنی دراین خصوص می‌گوید: روش‌های مختلف جراحی برای درمان این مورد گزارش شده است كه یكی از روش‌ها را سال ۲۰۰۳ در مجله لیزر در مجله چشم پزشكی امریكا چاپ كردیم كه در این روش گفته شد برای جلوگیری از پس‌زدن این پیوند اگر ماده‌ای داشته باشیم كه بتواند رشد عروق را از بدن به داخل ایمپلنت‌ها ببرد، از پس‌زدن این پیوند جلوگیری خواهد شد‌.
برای اولین بار به فكرمان رسید كه ماده‌ای را به‌صورت یك پروتكل تحقیقاتی درآوردیم‌. روی ۳۰ خرگوش با گروه كنترل كه بدون استفاده از این ماده بوده، استفاده كردیم و در حال حاضر نتایج آن هنوز در نیامده، چون بخش آخر آن در حال انجام است و باید مطالعات پاتولوژی آن صورت گیرد‌.
این فوق تخصص جراحی حدقه، مجاری اشكی و پلاستیك چشم در پایان با ارائه نكاتی به بیمارانی كه چشم مصنوعی و پروتز دارند، یادآور شد: داشتن پروتز چشمی مثل پروتزهای دیگر بدن، نیازمند مراقبت‌های خاص است و افراد باید دقت كنند پروتز چشمی پس از مدتی دچار زبری و خشنی می‌شود كه پلك را از داخل زخم می‌كند و باید به طور مرتب معاینات روی آن صورت گیرد و در صورتی كه عارضه‌های پلك در حال ظاهر شدن است باید این پروتزها عوض یا پولیش شود یا كارهای ترمیمی روی آن صورت گیرد تا سلامت حدقه به خطر نیفتد.
● تلاش جهانی برای پیشگیری از نابینایی‌
هم اكنون حدود ۱۴۰ میلیون نفر كم بینا و ۴۵ میلیون نفر نابینا در دنیا وجود دارد‌. در هر ۵ ثانیه یك نفر در دنیا نابینا می‌شود و هر دقیقه یك كودك نابینا به دنیا می‌آید؛ همچنین پیش‌بینی‌ها حاكی است كه شمار نابیناهای دنیا تا سال ۲۰۲۰ به ۷۵ میلیون نفر برسد و به عبارتی سالانه ۲ میلیون نفر به تعداد نابیناها افزوده شود‌. مطالعات انجام شده در ایران نیز نشان می‌دهد كه آب مروارید با‌۳۶ درصد، دیابت با‌۲۰ درصد و تنبلی چشم با ‌۷ درصد، شایع‌ترین علل كم بینایی و نابینایی در كشور است‌.
در مجموع حدود یك میلیون و ۴۰۰ هزار ایرانی از اختلال بینایی رنج می‌برند و در كل استفاده نكردن از عینك و عیوب انكساری مهم‌ترین علل كم بینایی در كشور است.
برنامه سال ۲۰۲۰ سازمان بهداشت جهانی و آژانس بین‌المللی پیشگیری از نابینایی در كشورهای توسعه نیافته كه‌۹۰ درصد آمار اختلالات بینایی مربوط به این كشورهاست ‌ و پیشگیری از دوسوم علل كوری در دنیاست.
برای رسیدن به اهداف این برنامه در ایران كمیته‌‌ای زیر نظر وزارت بهداشت و درمان كشور با هدف بیماریابی، تلاش برای اصلاح سیستم بهداشت و درمان كشور و ارتقای كیفیت اعمال جراحی بخصوص آب مروارید، پیشگیری از عوارض دیابت و آب سیاه تشكیل شده است؛ البته به گفته مسوولان متاسفانه هنوز اقدام عملی در این زمینه صورت نگرفته است.

بهاره صفوی
جام جم

مطالب داغ امروز :

خشكی دهان

شاید افراد بسیاری ندانند که مشکل خشکی دهان که به‌دلیل کاهش ترشح طبیعی بزاق صورت …

مواد غذایی مناسب فصل سرد

مواد مغذی متنوعی هستند که می توانند به قوی شدن سیستم ایمنی بدنتان کمک کنند. …