پزشکان بدون مرز درمان
خبر فوری
خانه / مامایی / طبابت خانگی شیرخواران ممنوع
مجله پزشکی

طبابت خانگی شیرخواران ممنوع

طبابت خانگی شیرخواران ممنوع

 
مادر جان! این ترنجبین را با نبات به بچه بده هم گریه اش را می اندازد، هم چاقش می كند…دخترم! هر وقت بچه گریه كرد یك قاشق قنداق بده ساكت می شود…چرا بچه را همه اش دكتر می برید، مگر ما چطوری بزرگ شدیم بچه دكتری می شود ها!..مگر من شماها را چطوری بزرگ كردم، با همین چیزها دیگر، چند قاشق نبات داغ به بچه بدهید آرامش می كند…اینقدر این بچه را دكتر می برید تا مریض شود.

 
این ها نمونه های گفت و گوهایی است كه در برخی از خانواده ها برای آرام كردن كودكان و درمان بی قراری های آن ها درمی گیرد و نشان دهنده اندیشه ای است كه از گذشته وجود داشته و تاكنون تداوم یافته است. قدیم ترها كه از پزشك به معنای مدرن و مراكز درمانی خبری نبود، مردم به دانسته ها و آنچه از گذشتگانشان رسیده بود تكیه می كردند و البته تا اندازه ای حق داشتند.بزرگ كردن كودك، دردسرهایی داشت و بیماری هایی كه باید برای رویارویی با آنها، تدبیر می كردند؛ بدینگونه، دانسته ها و یافته های سنتی، سینه به سینه نقل می شد و از مادر به فرزند می رسید.از دید آنان بی قراری یا گریه بچه یا از روی گرسنگی بود یا دل درد و گوش درد و برای هریك نیز با بهره گیری از توصیه های بزرگترها، چاره ای می كردند. بویژه برای رویارویی با دل درد، اگر آن را عامل گریه می پنداشتند، انواع داروهای گیاهی و درمان های خانگی را به كار می بستند و شاید هم نتیجه می گرفتند، اما بعدها از نظر علمی، هیچگاه ثابت نشد كه آن روش ها، آیا واقعاً در آرام كردن كودك مؤثر بوده اند یا خیر.
● خوددرمانی با چاشنی های بومی
بسیاری از خانواده ها برای درمان كودكان و شیرخوارانی كه بی قراری می كنند، به باورهایی سنتی پایبندند كه شاید پایه و اساس علمی چندانی ندارند و امروزه تقریباً همه پزشكان كودكان، آنها را رد می كنند.
دادن داروهای گیاهی متنوع بدون تجویز پزشك به شیرخواری كه شیر مادر مصرف می كند و گاهی از خود بی قراری نشان می دهد، متداول ترین روشی است كه خانواده ها به كار می بندند و برآنند كه این روش دهه ها است كه پاسخ داده، خود آن ها هم با بهره گیری از همین داروها بزرگ شده اند.
خوددرمانی برای تسكین دل درد شیرخواران، تقریباً مهم ترین روشی است كه برخی خانواده ها با استفاده از شیوه های عجیب بدان روی می آورند، در حالی كه نمی دانند عدم درمان بموقع و صحیح دل درد كودكان، می تواند باعث عواقب جبران ناپذیری در سلامت كودكان شود.
● بی قراری، سرشت برخی كودكان است
دكتر رضا رضایی طاهری، متخصص كودكان در این باره می گوید: بی قراری كودكان و شیرخواران علت های فراوانی دارد.برخی از آن ها اساساً بی قرارند و سرشتشان با سرسختی عجین است، به گونه ای كه در برابر هر چیز كوچكی واكنش نشان می دهند.این موضوع طبیعی است.برخی دیگر نیز یا آرامند یا وضعیت میانه ای دارند.شیرخواران دسته نخست، در زمان رشد هم چنین حالتی دارند، براحتی آرام نمی گیرند و جنب و جوش بیشتری از خود نشان می دهند.
وی می افزاید: در مواردی كه شیرخوار گریه می كند، چون زبان بیان علت را ندارد، می گویند دل درد دارد، در حالی كه بی قراری و گریه وی باید بدقت بررسی شود.پیش از نسبت دادن دل دردهای كولیكی به شیرخوار باید از بسیاری از موارد دیگر مطمئن شد.
به گفته وی، كولیك، شایع ترین دل درد شیرخواران و كودكان است كه معمولاً از هفته دوم تولد آغاز شده، تا حداكثر ۶ ماهگی ادامه می یابد.درد كولیكی مانند درد ناگهانی ناشی از گزیدن زنبور است و در شیرخوار حالت های ویژه ای پدید می آورد.شیرخوار، قرمز شده، پاهایش را به سمت شكم و بالا جمع می كند.در بسیاری از موارد، علت گریه شیرخوار و كودك، می تواند ریشه های عصبی، متابولیكی، كم خونی و عفونت ادراری داشته باشد.
● خوددرمانی نكنید، اثرات سوء دارد
پزشكان متخصص كودكان در مراجعات خانواده ها به آنان توصیه می كنند كه از خوددرمانی بپرهیزند، اما در مواردی كه گریه و بی قراری شیرخوار، آنان را كلافه می كند، به استفاده از داروهای گیاهی روی می آورند كه به اعتقاد پزشكان، می تواند اثرات سوءیی برای كودك داشته باشد.
گفته می شود، دردهای كولیكی تقریباً در یك پنجم كودكان شایع است و هنوز دانشمندان نتوانسته اند راه درمانی مشخصی برای آن بیابند.برای رویارویی با این دردها كه بی قراری زیادی در كودك پدید می آورد، در آغوش كشیدن شیرخوار، قرار دادن حوله گرم روی شكم و حرف زدن با وی، در كنار برخی داروهای شیمیایی یا گیاهی صنعتی، مهم ترین توصیه ای است كه پزشكان كودكان برای خانواده ها دارند.
دكتر رضایی تأكید می كند: هنگامی كه مطمئن شدیم علت بی قراری و ناآرامی شیرخوار، عوامل دیگری جز دل درد كولیكی نیست، باید پس از مشورت با پزشك متخصص كودكان، روش هایی را به كار برد كه اندكی به آرام شدن آن می انجامد.در كنار داروهایی كه ممكن است پزشك تجویز كند، می توان حوله گرم روی شكم شیرخوار گذاشت.زمان شیر خوردن، باید بینی وی كاملاً باز باشد تا از دهان تنفس نكند.هوای وارد شده از طریق دهان، می تواند از طریق معده به روده رفته، موجب كولیك شود.
این متخصص كودكان یادآور می شود: كولیك كودكان را درد «بنشین و نگاه كن» نام نهاده اند، چون هنوز راه درمان یا داروی مشخصی برای آن پیدا نشده است، به همین دلیل باید بیشتر از روش های نگهدارنده استفاده كرد.
از آنجایی كه شیرخوار زیر ۶ ماه نباید از غذاهای كمكی استفاده كند، نباید از خوراكی برای درمان دل درد، استفاده كرد.مادر باید یكسری مراقبت ها را به كار برد.به عنوان نمونه، در خانواده هایی كه زمینه آلرژی های گوناگون وجود دارد، خوردن برخی خوراكی ها می تواند موجب دل درد در شیرخوار شود.عموماً، مصرف خوراكی هایی همچون نارنگی یا پروتئین های گاوی ممكن است در شیرخوار مشكل ایجاد كند.به همین دلیل، در دوران شیردهی باید از مصرف این مواد خودداری كرد.
حتی این موضوع كه پزشكان می گویند نباید به شیرخوار زیر ۶ ماه غذای كمكی داد، همین حساسیتی است كه ممكن است مستقیماً در كودك ایجاد شود و دل وی را به درد بیندازد.
● هر چیزی را به خورد شیرخوار ندهید
در كنار خوددرمانی هایی كه برای آرام كردن بی قراری های كودكان صورت می گیرد، این پرسش به میان می آید كه آیا اساساً می توان به هر بهانه ای، هر چیزی را به كودك خوراند
یك كارشناس ارشد تغذیه در این باره می گوید: شیر مادر، بهترین غذا برای نوزاد است و این واقعیتی علمی است كه تمام تحقیقات علمی در دنیا بدان رسیده اند. شیر مادر از نظر مواد مغذی (درشت مغذی ها و ریزمغذی ها) همه آنچه را كه كودك به آن نیاز دارد به وی می دهد.شیر مادر دربرگیرنده آنتی بادی های بسیار مؤثری است كه می تواند كودك را در برابر انواع عفونت ها و اختلالات مانند اسهال حفاظت كند.
فرید نوبخت حقیقی می افزاید: برخی داروهای گیاهی هستند كه استفاده از آن ها، به طور سنتی و سینه به سینه در خانواده ها نقل شده است.برخی از این داروها بی خطر و حتی مفیدند، مانند عرق نعناع كه در تسكین دردهای كولیكی یا انباشته شدن گاز در معده كودك مؤثر است.البته مقدار و تعداد دفعات مصرف حتماً باید تحت نظر پزشك اطفال یا متخصص تغذیه صورت بگیرد.
به اعتقاد این مشاور تغذیه، خانواده ها نباید به هیچ وجه، سر خود داروهای گیاهی، شیمیایی یا غذاهای گوناگون به نوزادان یا كودكان دهند و تغذیه باید زیر نظر پزشك متخصص اطفال و تغذیه صورت گیرد، زیرا برخی زمان ها، داروهای گیاهی یا غذاها می توانند عوارض و اختلالات جبران ناپذیری برای نوزاد و كودك به همراه داشته باشند.بروز آلرژی های غذایی و اسهال های مقاوم نتیجه این اقدامات است كه بسیاری از آنها در كوتاه مدت و براحتی درمان نمی شوند و طولانی مدت باقی می مانند.برخی از این ها، باعث اختلال در رشد جسمی و ذهنی كودك و حتی عقب ماندگی ذهنی می شوند كه جبران ناپذیرند.
دكتر رضایی هم درباره عوارض چنین اقداماتی می گوید: برخی از خانواده ها برای ساكت كردن شیرخوار به خوددرمانی ها روی می آورند كه می تواند در برخی موارد، سلامت آینده شیرخوار و كودك را به خطر بیندازد.خوراكی هایی چون قنداق، آب نبات و داروهای گیاهی نباید به شیرخوار داده شود، زیرا می تواند، خود، عامل چنین دردهایی و تشدید كننده آنها باشد.البته عرق نعناع در برخی موارد مفید است.داروهایی استاندارد هم با استفاده از آن تولید شده است كه می توان با دستور پزشك، از آنها بهره جست.
وی می افزاید: در این زمینه باورهایی غلط وجود دارد.هر چند ممكن است به صورت سنتی نتایجی هم داده باشند، اما به دلیل این كه داروهای گیاهی به صورت باز، غیر استریل و بی اندازه استفاده می شوند، هم می تواند درد شیرخوار را بیشتر كند و در حالت بدتر، عواقبی داشته، سلامت كودك را به خطر بیندازد.
به اعتقاد این متخصص، كودكان تا زمانی كه شیر مادر می خورند، مشكل چندانی ندارند و حرف هایی كه گاهی برخی افراد در خانواده ها می زنند و نگرانی ایجاد می كنند، چندان پایه علمی ندارد.این مشكلات، متأسفانه در میان مردم زیاد است و برداشت های غلطی درباره رشد كودك صورت می گیرد.
نوبخت حقیقی كارشناس ارشد تغذیه نیز چنین اعتقادی دارد: بهترین نشانه برای رشد صحیح كودك و سلامت وی، افزایش قد و وزن متناسب با منحنی معروف جاده سلامت یا همان منحنی رشد است.خانواده ها نباید در اندازه گیری قد و وزن كودك در مراكز بهداشتی اهمال كنند.همین مراقبت های ابتدایی مثل توزین ماهیانه می تواند ما را نسبت به سالم بودن كودك و رشد مناسب وی مطمئن كند.
به نظر می رسد برای حل چنین مشكلاتی درباره سلامت كودكان جامعه بویژه مادران جوان به آگاهی بیشتری نیازمندند.آموزش و افزایش سطح آگاهی خانواده ها و پزشكان برای تشخیص و درمان بیماری های كودكان برای پیشگیری از بحرانی شدن بیماری و احتمال مرگ و میر آنها حایز اهمیت است.دیگر نمی توان برای آرام كردن كودكان بی قرار به روش های سنتی پایبند و متكی بود.سلامت كودك بی زبان، موضوعی نیست كه بی اهمیت و سرسری گرفته شود و بازیچه پایبندی بی دلیل به آموزه هایی باشد كه هیچگاه كارآمدی آنها از نظر علمی ثابت نشده است.

 

مژگان جعفری
روزنامه ايران

 سامانه تغذیه هوشمند

مطالب داغ امروز :

زخم معده ممکن است تبدیل به سرطان شود

وقتي صحبت از زخم مي‌شود اغلب افراد به ياد زخم معده مي‌افتند در حالي كه …

کم کاری تیروئید

تیروئید غده ای پروانه ای شکل در میانه گردن است که درست زیر حنجره (جعبه …