پزشکان بدون مرز درمان
خبر فوری
خانه / بهداشت / نكاتی در رابطه با شیمی‌درمانی
مجله پزشکی

نكاتی در رابطه با شیمی‌درمانی

بایدها و نبایدهای شیمی درمانی‌

هیچ كس نمی‌تواند و نباید مدعی شود كه شیمی‌درمانی آخر خط است. این واژه در حقیقت همان دارو درمانی است كه همه ما یك بار آن را در زندگی تجربه می‌كنیم، با این تفاوت كه امروزه شیمی‌درمانی صرفا برای درمان سرطان به كار می‌رود و بایدها و نبایدهایی دارد كه در صورت رعایت نكردنشان، عوارضی سخت‌تر از سهل‌انگاری درباره دیگر داروها را تجربه می‌كنیم.
اولین نكته درباره شیمی‌درمانی نگرانی بیماران درباره عوارض جسمی استفاده از دارو بخصوص بر پوست و موهاست. ماجرا از این قرار است كه گرچه داروهای شیمی‌درمانی با هدف جلوگیری از رشد و تكثیر سلول‌های سرطانی ساخته شده‌اند اما با ورود به گردش خون به سلول‌های سالم نیز آسیب می‌زنند.
با این حال مساله‌ای كه برخی از بیماران از آن ناآگاهند، بهبود یافتن سلول‌های آسیب دیده پس از دوران شیمی‌درمانی است كه اگر باورش نمی‌كنید باید روزی بیماران سرطانی شفا یافته را از نزدیك ببینید كه ظاهر آنها هیچ تفاوتی با آدم‌های سالم ندارد.
دكتر پدرام فدوی، سرطان‌شناس در خصوص دردناك‌ بودن شیمی‌درمانی اطمینان می‌دهد: مصرف این داروها به هیچ وجه درد ندارد، اما اگر هنگام تزریق دارو داخل رگ، آن را به اشتباه زیر‌پوست تزریق كنند، محل تزریق بشدت متورم و دردناك خواهد شد.
وی هشدار می‌دهد: احساس درد در روزهای بعد از شیمی‌درمانی نیز طبیعی نیست و بیماران باید آن را به پزشك گزارش دهند.
به گفته وی، مصرف خودسرانه هر دارویی در دوران شیمی‌درمانی ممكن است فرآیند درمان را به تعویق بیندازد به طوری كه حتی مصرف خودسرانه دارویی مثل آسپرین می‌تواند به خونریزی داخلی منجر شود.
● بچه‌دار شدن تا اطلاع‌ ثانوی ممنوع!
فدوی به زوج‌های جوانی كه یكی از آنها تحت شیمی‌درمانی قرار گرفته است، پیشنهاد می‌كند: در طول دوره درمان به هیچ وجه برای فرزنددار شدن اقدام نكنید. ضمن آن كه داروهای شیمی‌درمانی ممكن است بر برخی از اندام‌های جنسی تاثیری موقت داشته باشد، برای مثال سبب تغییر عادات ماهانه و یائسگی زودرس در زنان و كاهش اسپرم در مردان شود.
● چه طور بخوریم؟
این متخصص رادیوتراپی، با اشاره به این كه استفاده از لقمه‌های كوچك و تزیین غذا، به باز شدن اشتهای بیماران كمك می‌كند، به بیماران توصیه می‌كند: در سه روز نخست شیمی‌درمانی بیماران باید از گوشت سفید مثل مرغ و ماهی استفاده كنند و پس از این مدت می‌توانند گوشت قرمز بخصوص ماهیچه یا ترجیحا عصاره آن را مصرف كنند.
وی ضمن تاكید بر این كه در صورت احساس تهوع باید از راه بینی نفس عمیق كشید، می‌گوید: برای جلوگیری از تهوع بهتر است دفعات غذا خوردن را بیشتر و مقدارش را كمتر كنید.
فدوی برای رفع اسهال كه یكی از عوارض شایع شیمی‌درمانی محسوب می‌شود، پیشنهاد می‌كند: از خوردن غذاهایی مثل سبزی‌های خام، نخود و لوبیا، غذاهای سرخ شده یا چرب، ادویه، شیرینی، نمك زیاد، ترشی و غذاهای خیلی سرد یا خیلی گرم خودداری كنید و پس از بهبود، غذاهایی مثل كته، نان، سیب‌زمینی پخته، ماست، پنیر، تخم‌مرغ پخته و ماكارونی بخورید.
وی ادامه می‌دهد: برخی از داروهای شیمی‌درمانی ممكن است باعث تغییرات هورمونی و در نتیجه افزایش مایعات داخل بافت‌ها و باقی ماندن مایع زیاد در بدن شوند كه در این موارد باید حتما پزشك را در جریان گذاشت و از مصرف زیاد نمك پرهیز كرد.
این سرطان‌شناس هشدار می‌دهد: شیمی‌درمانی ممكن است به كاهش اشتها بینجامد كه بیماران باید با آن مبارزه كنند چون كاهش غذا به كاهش وزن و مقاومت بدن منجر می‌شود كه بهبودی را به تعویق می‌اندازد.
وی همچنین به بیمارانی كه در طول شیمی‌درمانی دچار یبوست شده‌اند، پیشنهاد می‌كند هرگز بدون اجازه پزشك از داروهای گوارشی و ملین مصرف نكنید و چنانچه قصد دارید از شیاف یا ملین‌های گیاهی مانند سی‌لاكس استفاده كنید، حتما پزشك را در جریان بگذارید.
● نگران موهایتان نباشید
این سرطان‌شناس با تاكید بر این كه بیماران نباید از ریزش موها در دوران شیمی‌درمانی نگران باشند، می‌گوید: پس از شیمی‌درمانی موها دوباره رشد می‌كنند اما بهتر است پیش از درمان، موها را كوتاه كنید و در طول آن نیز از سشوار استفاده نكنید.
وی نگهداری از حیوانات خانگی مثل سگ، گربه و پرنده را هم در روزهای شیمی‌درمانی قدغن می‌كند و معتقد است بیماران باید گل‌های طبیعی و آكواریوم خانه‌شان را هم تا پایان درمان به دوستانشان قرض بدهند.
● عفونت در كمین‌
بیشتر داروهای شیمی‌درمانی اثری مستقیم بر مغز استخوان كه محل تولید سلول‌های خونی است، دارد و سبب كم‌كاری آن می‌شود.
از آنجا كه گلبول‌های سفید خون كه در پیشگیری از عفونت و مبارزه با میكروب‌ها نقش اصلی را بازی می‌كنند در مغز استخوان ساخته می‌شوند، در طول درمان كم می‌شوند، احتمال ابتلا به بیماری‌های عفونی در بیماران سرطانی افزایش می‌یابد.
فدوی درباره نشانه‌های ابتلا به عفونت می‌گوید: تب بیشتر از ۳۸ درجه، لرز، عرق‌ریزی شبانه، اسهال شدید، سوزش و درد به هنگام ادرار همگی از نشانه‌های عفونت محسوب می‌شود.
وی برای جلوگیری از عفونت تاكید می‌كند: «برای شستن دست‌ها حتما از صابون استفاده كنید. از رفت‌وآمد در مكان‌های شلوغ بپرهیزید و به وجود آمدن هرگونه زخمی بر سطح پوست و بخصوص دهان و لثه جلوگیری كنید.»
این متخصص رادیوتراپی اظهار می‌كند: برای كاهش امكان ابتلا به عفونت از خوردن میوه و سبزی‌های خام و نپخته مثل سبزی خوردن، كاهو، كلم، توت‌فرنگی و تخم‌مرغ خام پرهیز كنید.
روش‌های دكتر فدوی و دیگر آنكولوژیست‌ها را اگر كنار هم بگذاریم، فهرست كاملی می‌شود از بایدها و نبایدهایی كه من، شما یا دیگرانی كه تحت شیمی‌درمانی قرار دارند، دوره درمانی موفق را طی كنند؛ اما یك روش هست كه هنوز به آن اشاره نكرده‌ایم و از بقیه روش‌ها موثرتر است: «بیایید همین حالا كه این گزارش را می‌خوانیم برای سلامتی همه مبتلایان سرطان دعا كنیم. ریش‌سپیدها می‌گویند دعا در حق دیگری زودتر مستجاب می‌شود.»

 سامانه تغذیه هوشمند

مطالب داغ امروز :

چه کسانی باید واکسن آنفلوآنزا بزنند؟ 

دبیر انجمن پزشکان کودکان با اشاره به اینکه استفاده از واکسن آنفلوآنزا در کشور برای …

​بهداشت محيط مدرسه

​ کلیه خوراکی های غیر مجاز که از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در …