پزشکان بدون مرز درمان
خبر فوری
خانه / بيماري غير واگير / بیماری نقرس
مجله پزشکی

بیماری نقرس

شاید تا به حال اصطلاح بیماری پولدارها و یا همان نقرس بارها به گوشتان خورده باشد. این اختلال متابولیك (سوخت و ساز)‌ ۲۵۰۰ سال پیش، برای اولین بار توسط بقراط تعریف شد و یكی از انواع بیماری‌های ورم مفاصل به شمار می‌رود كه با درد همراه است و بر اثر افزایش اسیداوریك در خون به وجود می‌آید و دریافت زیاد مواد غذایی حاوی اسیدآمینه (پورین)‌ را می‌توان یكی از دلایل مهم افزایش اسیداوریك ذكر كرد.
دكتر رضا فرجی، پزشك متخصص عمومی مشخصه‌های بالینی نقرس را شامل التهاب حاد و مزمن مفاصل، رسوب اسیداوریك در داخل و اطراف مفاصل و پوست (كه اصطلاحا به آن توفوس گفته می‌شود)‌، سنگ‌های كلیه و هیپراورسیمی (بالا رفتن میزان اسیداوریك خون)‌ ذكر می‌كند.
به گفته این پزشك متخصص، نقرس به علت تولید بیش از حد و یا كاهش ترشح یك اسید آلی به نام اسیداوریك یا هر دو عامل ایجاد می‌شود كه ترشح و پاكسازی اسیداوریك توسط كلیه‌ها صورت می‌گیرد.
فرجی با بیان این كه اسیداوریك در نتیجه تجزیه متابولیك بازهای پورینی كه در ساختمان اسیدهای نوكلئیك به كار رفته است، ایجاد می‌شود، اظهار می‌كند: از میزان اسیداوریكی كه طی روز از بدن دفع می‌شود، به طور متوسط یك سوم از رژیم غذایی و دو سوم از منابع داخلی تامین می‌شود.
به گفته وی حدود ۹۰ درصد موارد نقرس به علت كاهش دفع اسیداوریك ایجاد می‌شود و این كه در گذشته به بیماری نقرس بیماری متمولین (پولدارها)‌ گفته می‌شد، وجه تسمیه نامناسبی بوده است، زیرا تصور می‌شد كه میزان اسیداوریك دریافتی از رژیم‌های غذایی غنی از پیش‌ساز اسیداوریك همانند مواد پروتئینی و گوشتی مسبب آن است در صورتی كه در اكثر موارد نقرس به علت كاهش دفع اسیداوریك است.
● دلایل كاهش و افزایش اسیداوریك‌
از مواردی كه موجب افزایش تولید اسیداوریك می‌شود، می‌توان به اختلال خون‌سازی غیرموثر (بیماری تالاسمی)‌، مصرف اتانول، بیماری فاویسم، همودیالیز مزمن و برخی بدخیمی‌های سیستم خونی اشاره كرد.
دكتر فرجی با اشاره به این مطلب اختلالات كار كلیه، كم‌آبی بدن، كاهش حجم ادرار، گرسنگی، كم‌كاری تیروئید، داروهای مدر و… را نیز از دلایل كاهش دفع اسیداوریك ذكر می‌كند.گفتنی است اصولا بیماری نقرس مختص آقایان است و گهگاه در زنان در سنین یائسگی هم به چشم می‌خورد.
این پزشك متخصص عمومی، سطح اسیداوریك را در سنین كودكی پایین ذكر كرده و می‌افزاید: اسیداوریك با افزایش سن، افزایش می‌یابد كه به علت پایین‌تر بودن سطح این ماده در زنان، شیوع نقرس در آنان به مراتب كمتر از آقایان است كه شایع‌ترین سن شروع علائم این بیماری در سنین ۴۵ سالگی است.
● نشانه‌ای بالینی‌
آرتریت (التهاب مفصل)‌ نقرس حاد، نقرس توفوسی مزمن، سنگ‌كلیه و نقرس چند مفصلی مزمن را می‌توان از تظاهرات بالینی این بیماری ذكر كرد.
به گفته این پزشك متخصص، در آرتریت حاد نقرسی، علائم بیماری بسیار سریع اوج گرفته و بیمار بدون علائم به خواب رفته و درد شدید، قرمزی و تورم مفصل مبتلا او را از خواب بیدار می‌كند كه در ۹۵ درصد موارد حملات اولیه یك مفصل و از جمله در اكثر مواقع انگشت اول پا بیش از سایر مفاصل گرفتار می‌شود.
در چنین مواقعی درد و التهاب پوست روی مفصل گسترش یافته و پوست شدیدا قرمز می‌شود و حتی گاهی بیمار قادر به پوشیدن جوراب خود نیز نیست.
دكتر فرجی شایع‌ترین مفاصل درگیر با این بیماری را به ترتیب: پا، مچ پا، زانو، مفاصل كوچك دست، مچ دست و آرنج ذكر كرده و یادآور می‌شود: اگرچه سیر حملات درمان نشده متفاوت است، ولی حملات اولیه معمولا خود به خود بهبود می‌یابد.
قابل ذكر است از آنجا كه در مایع داخل مفصل و گلبول‌های سفید آن اسیداوریك به صورت كریستال‌های سوزنی توسط عدسی پلاریزه دیده می‌شود به همین خاطر این نوع از آرتریت را آرتریت ناشی از بلور نیز می‌نامند ولی در نقرس توفوسی مزمن رسوب اسیداوریك در داخل و اطراف مفاصل و پوست موجب ایجاد توده‌هایی می‌شود كه این توده‌ها (توفوس‌ها)‌ در معاینه بالینی قابل لمس بوده و تنها در ۱۰ تا ۲۰ درصد بیماران مبتلا به نقرس ایجاد می‌شود.
دكتر فرجی با اشاره به این كه توفوس‌ها بعد از ۱۰ تا ۱۵ سال از حملات اولیه آرتریت ظاهر می‌شود، محل‌های شایع آن را گوش خارجی و مناطق تحت فشار نظیر تاندون آشیل ذكر می‌كند.
وی وجود سنگ‌های اسیداوریكی را در ۱۰ تا ۲۰ درصد بیماران عنوان كرده و می‌افزاید: سنگ‌های اسیداوریكی فاقد كلسیم در رادیوگرافی‌ها دیده نمی‌شوند و در این بیماران بروز سنگ‌های اگزالات كلسیم نیز افزایش می‌یابد و ذرات اسیداوریك به صورت شن‌های قرمز متمایل به نارنجی دیده می‌شود كه گاه این سنگ‌ها بدون درد دفع می‌شوند، ولی هنگامی كه اندازه آنها به بیش از ۵ دهم سانتی‌متر برسد، معمولا موجب بروز درد ناحیه پهلو می‌شوند كه همراه این علامت، خون در ادرار نیز مشهود است.همچنین در نقرس چندمفصلی مزمن نیز بیماران اغلب توفوس‌های متعدد مجاور مفاصل را دارا هستند.
● درمان و پیشگیری‌
درمان این بیماری توسط پزشك تعیین می‌شود. در تعداد زیادی از بیماران، حتی بدون درمان، بروز حملات مجدد نادر است و درمان طولانی‌مدت توجیهی ندارد.
به گفته دكتر رضا فرجی، در بیماران چندمفصلی، توفوس و سنگ‌های كلیوی، درمان طولانی‌مدت لازم است و بیمارانی كه سطح اسیداوریك خون آنان بسیار بالا بوده یا نخستین حمله در جوانی رخ داده است، نیازمند درمان به منظور جلوگیری از عوارض مزمن این بیماری هستند.
پورین‌ها كه تجزیه متابولیك آنها باعث تولید اسیداوریك می‌شود، در برخی از غذاها به مقدار بالایی وجود دارد. دكتر فرجی غذاهای حاوی مقادیر زیاد پورین را ماهی كولی، گوشت اعضاء (جگر، دل، قلوه، كله و پاچه و…) شیرینی و گیاهان پربرگ نظیر اسفناج ذكر كرده و می‌افزاید: بجز پرهیز از اتانول، تغییرات دیگر در رژیم غذایی اثرات بالینی ناچیزی دارد، ولی رعایت آن نیز خالی از فایده نیست.
همچنین طبق بررسی‌های انجام شده، گیلاس، توت‌فرنگی، آلبالوی تازه،‌ موز، گوجه‌فرنگی، كرفس، بامیه و جعفری از غذاهای فاقد پورین محسوب می‌شود.
● توصیه‌های تغذیه‌ای‌
از زیاد مصرف كردن ویتامین C بپرهیزید، زیرا این ویتامین افزایش‌دهنده تولید اسیداوریك است.
از زیاد مصرف كردن ویتامین (۳ B) بپرهیزید؛ چراكه زیادی نیاسین جلوی خروج اسیداوریك را از بدن می‌گیرد.
از مصرف مكمل‌های آهن جدا بپرهیزید، زیادی آهن در خون باعث ورود اسیداوریك در مفاصل می‌شود.

مطالب داغ امروز :

پارگی پرده گوش

پرده گوش قسمتی از ساختار شنوایی ماست که گوش خارجی را از گوش میانی جدا …

دستگاه بخور

دستگاههای بخور، با ایجاد رطوبت ، می توانند از خشکی پوست بدن و مخاط بینی …