گرسنگی،استرس،هلیکو باکتر و ناگهان زخم معده

اسفند ۵, ۱۳۸۷ توسط :   موضوع : خبر پزشکی

داشتیم با هم صحبت می کردیم که ناگهان دستش را روی دلش گذاشت و فشار داد و گفت: آخ! چقدر درد می کند، یک لیوان شیر برایم می آوری؟
گفتم: بله و برایش یک لیوان شیر آوردم. او پس از نوشیدن شیر گفت: هر وقت معده ام خالی می ماند و یا اعصابم به هم می ریزد، درد می گیرد. گفتم: چرا؟ پاسخ داد: دکترم گفته زخم اثنی عشر دارم و به خاطر استرس های کاری خوب نمی شوم و…

زخم معده یک جراحت نسبتا عمیق در قسمت داخلی معده است و مخاط این ناحیه که صدمه خورده است در معرض تاثیرات اسید معده قرار می گیرد.
البته ممکن است این مشکل در اثنی عشر که اولین قسمت روده باریک است پیش آید که در این صورت زخم اثنی عشر نامیده می شود. اما در اصطلاح عموم به طور کلی به زخم معده و زخم اثنی عشر، زخم معده می گویند.
دکتر احمد صفاری، استاد دانشگاه و متخصص داخلی و گوارش با بیان این که به طور کلی هر عاملی که بتواند به مخاط دستگاه گوارش فوقانی صدمه بزند می تواند زخم معده یا اثنی عشر ایجاد کند، می افزاید: یکی از مهم ترین علل آن میکروب هلیکو باکترپیلوری است که در سال های اخیر کشف شده و در حال حاضر به عنوان عامل حدود ۶٠ درصد زخم های معده و حدود ٩٠ درصد زخم های اثنی عشر عنوان می شود.
وی در مورد نحوه انتقال این میکروب به دستگاه گوارش می گوید: این میکروب از طرق دهان وارد دستگاه گوارش می شود و خود را به زیر مخاط معده می رساند و از تاثیر اسید معده دور می ماند و به مرور زمان به علت ترشحاتش در ابتدا موجب ورم و التهاب معده و درنهایت منجر به ایجاد زخم می شود.
وی می افزاید: عامل مهم دیگری که می تواند زخم معده ایجاد کند داروهای مسکن مانند آسپیرین، ایندومتاسین، دیکلوفناک، بروفن، ناپروکسن و… است.
مصرف بالای این داروها می تواند مانع تولید بعضی از عوامل محافظت کننده از معده شود و به صورت بالقوه عامل ایجاد زخم باشد.
دکتر صفاری با اشاره به این که مصرف هم زمان این داروها با داروهای کورتیکو- استروئید (کورتون ها) احتمال ایجاد زخم معده را افزایش می دهد اضافه می کند: این مسئله به ویژه در بیماران روماتیسمی بسیار مهم است زیرا این بیماران ناچارند برای کنترل تورم مفاصل خود در بسیاری از موارد از این دو گروه دارویی به طور هم زمان استفاده کنند.
وی استرس را به عنوان یکی دیگر از عوامل موثر در بروز زخم معده عنوان می کند و می گوید: البته تاکنون به صورت ١٠٠ درصد ثابت نشده که مشکلات روحی و روانی عامل زخم باشد ولی به عنوان یک علت موثر و همراه با سایر علت ها مطرح است.
استعمال دخانیات هم به واسطه ایجاد اختلال در خون رسانی عروق تغذیه کننده مخاط معده و اثنی عشر و نیز به دلیل افزایش ترشح بعضی عوامل محرک اسید معده می تواند جزو علت های زخم معده مطرح شود. این استاد دانشگاه ضمن بیان این مطلب می گوید: سابقه فامیلی بر ایجاد زخم اثنی عشر در مورد افرادی با گروه خونی A و O موثر است.
● علایم زخم معده و زخم اثنی عشر
دردهای شکمی به ویژه در ناحیه بین جناغ سینه و ناف که اغلب بین یک تا ٣ ساعت پس از صرف غذا ایجاد می شود جزو علایم زخم معده است در حالی که درد زخم اثنی عشر با صرف غذا تسکین می یابد. این استاد دانشگاه با بیان این مطلب می افزاید: گاهی اوقات علایم بیمار فقط شامل نفخ و احساس پر شدن غیرعادی ناحیه فوقانی شکم است و البته تهوع و استفراغ هم در بعضی موارد می تواند جزو علایم باشد. وی اضافه می کند: استفراغ همراه با خون قرمز یا ترشحات قهوه ای و یا مدفوع سیاه رنگ بیمار می تواند علامت خون ریزی از این زخم ها باشد. این متخصص داخلی با یادآوری این که کلیه علایم ذکر شده ممکن است در بسیاری افراد وجود داشته باشد اما بیمار زخم معده و اثنی عشر نداشته باشد می گوید: وجود علایم مذکور صرفا نشان دهنده وجود این زخم ها نیست و می تواند در بیماری هایی مانند گاستریت، سرطان های معده و پانکراس، بیماری های کبدی، سنگ های کیسه صفرا، سکته قلبی، عارضه برگشت اسید از معده به مری و… دیده شود اما در مجموع در این زخم ها شایع تر است و تشخیص نهایی این که این علایم مربوط به کدام بیماری است توسط پزشک متخصص صورت می گیرد.
● روش تشخیص زخم های معده و اثنی عشر
برای تشخیص علایم این زخم ها از سایر بیماری های مشابه، در اولین گام پزشک باید شرح حال دقیقی از بیمار بگیرد و پس از معاینه او اقدامات تشخیصی را انجام دهد.
دکتر صفاری با بیان این مطلب می گوید: استفاده از رادیوگرافی با باریم (عکس رنگی) یکی از اقدامات تشخیصی برای این موارد است و البته در سال های اخیر مشخص شده این روش برای تشخیص این زخم ها روش انتخابی نمی باشد زیرا بسیاری از آن ها ممکن است با استفاده از این روش تشخیص داده نشود و از سوی دیگر برای خانم های باردار هم قابل استفاده نیست.
وی می افزاید: روش دقیق تشخیص این زخم ها آندوسکوپی است و با این روش می توان با دقت کامل همه مسیر دستگاه گوارش را کنترل و در صورت وجود زخم یا ضایعات دیگر، تشخیص آن ها را قطعی کرد و در صورت نیاز برای تشخیص آلودگی زخم به میکروب هلیکو باکتر پیلوری، از آن نمونه برداری کرد. این متخصص داخلی با اشاره به این که آزمایش خون، تست تنفسی و آزمایش مدفوع نیز می تواند برای تشخیص وجود میکروب در معده مورد استفاده قرار گیرد می گوید: با این روش ها می توان وجود میکروب در دستگاه گوارش را اثبات کرد اما تشخیص زخم قطعی نمی شود زیرا اکثر افرادی که به این میکروب آلوده هستند دچار زخم های معده و اثنی عشر نمی شوند و درصد ابتلای این افراد به این عارضه ها کمتر از ١٠ درصد است بنابراین اگر فردی صرفا با انجام این آزمایش ها به عنوان فردی که دچار این زخم هاست تحت درمان قرار گیرد، از نظر علمی صحیح نیست.
● عوارض زخم های معده و اثنی عشر
شایع ترین عارضه این زخم ها خونریزی است که گاهی می تواند بسیار شدید و تهدیدکننده حیات بیمار باشد.
این استاد دانشگاه سوراخ شدن این زخم ها را که منجر به دردهای بسیار شدید و مستمر در ناحیه شکم می شود و به هیچ درمان دارویی هم پاسخ نمی دهد، از دیگر عوارض این بیماری می داند و می گوید: گاهی اوقات هم که زخم ها قدیمی باشد و یا به خوبی درمان نشده باشد ممکن است موجب تنگ شدن دهانه خروجی معده یا در ناحیه اثنی عشر شود که در این موارد ممکن است بیمار دچار استفراغ های مکرر و به ویژه چند ساعت پس از صرف غذا شود.
وی تاکید می کند: تمام عوارض ذکر شده جنبه اورژانسی دارد و بیمار در صورت داشتن این علایم باید بلافاصله به اورژانس مراجعه کند و یا با پزشک معالج خود تماس بگیرد تا فورا درمان شود و باید توجه داشت که تاخیر در درمان فوری می تواند حیات بیمار را در معرض خطر قرار دهد.
● درمان زخم های معده و اثنی عشر
گاهی اوقات پزشکان مجرب درمان این زخم ها را بدون اقدام های تشخیصی انجام می دهند. در این موارد پزشک با توجه به شرایط سنی، اجتماعی، تحصیلات بیمار و معاینات بالینی و علایم او درمان زخم را آغاز می کند و البته در تمام طول درمان، بیمار باید تحت نظر پزشک باشد زیرا ممکن است در بعضی موارد در ادامه درمان انجام برخی اقدام های تشخیصی ضروری باشد.
این متخصص داخلی با عنوان این مطلب می گوید: به طور کلی درمان این زخم ها با داروهای مختلف مانند؛ بلوک کننده های گیرنده های هیستامین، مهارکننده های پمپ های مترشحه اسید و آنتی اسیدها استفاده می شود و برای درمان عفونت میکروب هلیکو باکترپیلوری بسته به شرایط بیمار از درمان های مختلف آنتی بیوتیکی استفاده می شود.
● نکات مهم در مورد مشکلات گوارشی
اقدام به موقع برای درمان هر بیماری می تواند فرد را از تحمل عوارض بعدی ناشی از مزمن شدن آن نجات دهد.
دکتر صفاری توجه به نکات ذیل را برای درمان به هنگام مشکلات گوارشی و زخم های معده و اثنی عشر ضروری می داند:
” اگر دچار درد شدید در ناحیه شکم می شوید و این درد بیش از چند دقیقه طول می کشد و یا تغییر رنگ مدفوع به صورت سیاه رنگ قیری دارید، حتما به پزشک مراجعه کنید.
” استفراغ خونی یا حاوی ترشحات قهوه ای نشانه خون ریزی است لذا نیاز است که بیمار بلافاصله به اورژانس مراجعه کند.
” تا حد امکان باید از مصرف داروهای مسکنی مانند آسپیرین، ایندومتاسین، دیکلوفناک، بروفن، ناپروکسن و… خودداری کرد و چنان چه مصرف این داروها لازم باشد باید با نظر پزشک معالج از داروهای محافظت کننده مناسب دستگاه گوارش استفاده شود.
” استعمال دخانیات، موادمخدر، ناس و… می تواند مشکلات گوارشی جدی ایجاد کند و باید از مصرف آن ها به صورت جدی پرهیز شود.
” اگر تشخیص زخم معده یا اثنی عشر شما قطعی شده است باید دوره درمان شما کامل شود و به یاد داشته باشید که بهبود درد شما، نشانه درمان کامل شما نیست و باید داروهایتان را به طور کامل مصرف کنید.

گزارش : روزنامه خراسان (www.khorasannews.com)

  • مجله اطلاعات پزشکی



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar