پزشکان بدون مرز درمان
خبر فوری
خانه / خبر پزشکی / گرسنگی،استرس،هلیكو باكتر و ناگهان زخم معده
مجله پزشکی

گرسنگی،استرس،هلیكو باكتر و ناگهان زخم معده

داشتیم با هم صحبت می كردیم كه ناگهان دستش را روی دلش گذاشت و فشار داد و گفت: آخ! چقدر درد می كند، یك لیوان شیر برایم می آوری؟
گفتم: بله و برایش یك لیوان شیر آوردم. او پس از نوشیدن شیر گفت: هر وقت معده ام خالی می ماند و یا اعصابم به هم می ریزد، درد می گیرد. گفتم: چرا؟ پاسخ داد: دكترم گفته زخم اثنی عشر دارم و به خاطر استرس های كاری خوب نمی شوم و…

زخم معده یك جراحت نسبتا عمیق در قسمت داخلی معده است و مخاط این ناحیه كه صدمه خورده است در معرض تاثیرات اسید معده قرار می گیرد.
البته ممكن است این مشكل در اثنی عشر كه اولین قسمت روده باریك است پیش آید كه در این صورت زخم اثنی عشر نامیده می شود. اما در اصطلاح عموم به طور كلی به زخم معده و زخم اثنی عشر، زخم معده می گویند.
دكتر احمد صفاری، استاد دانشگاه و متخصص داخلی و گوارش با بیان این كه به طور كلی هر عاملی كه بتواند به مخاط دستگاه گوارش فوقانی صدمه بزند می تواند زخم معده یا اثنی عشر ایجاد كند، می افزاید: یكی از مهم ترین علل آن میكروب هلیكو باكترپیلوری است كه در سال های اخیر كشف شده و در حال حاضر به عنوان عامل حدود ٦٠ درصد زخم های معده و حدود ٩٠ درصد زخم های اثنی عشر عنوان می شود.
وی در مورد نحوه انتقال این میكروب به دستگاه گوارش می گوید: این میكروب از طرق دهان وارد دستگاه گوارش می شود و خود را به زیر مخاط معده می رساند و از تاثیر اسید معده دور می ماند و به مرور زمان به علت ترشحاتش در ابتدا موجب ورم و التهاب معده و درنهایت منجر به ایجاد زخم می شود.
وی می افزاید: عامل مهم دیگری كه می تواند زخم معده ایجاد كند داروهای مسكن مانند آسپیرین، ایندومتاسین، دیكلوفناك، بروفن، ناپروكسن و… است.
مصرف بالای این داروها می تواند مانع تولید بعضی از عوامل محافظت كننده از معده شود و به صورت بالقوه عامل ایجاد زخم باشد.
دكتر صفاری با اشاره به این كه مصرف هم زمان این داروها با داروهای كورتیكو- استروئید (كورتون ها) احتمال ایجاد زخم معده را افزایش می دهد اضافه می كند: این مسئله به ویژه در بیماران روماتیسمی بسیار مهم است زیرا این بیماران ناچارند برای كنترل تورم مفاصل خود در بسیاری از موارد از این دو گروه دارویی به طور هم زمان استفاده كنند.
وی استرس را به عنوان یكی دیگر از عوامل موثر در بروز زخم معده عنوان می كند و می گوید: البته تاكنون به صورت ١٠٠ درصد ثابت نشده كه مشكلات روحی و روانی عامل زخم باشد ولی به عنوان یك علت موثر و همراه با سایر علت ها مطرح است.
استعمال دخانیات هم به واسطه ایجاد اختلال در خون رسانی عروق تغذیه كننده مخاط معده و اثنی عشر و نیز به دلیل افزایش ترشح بعضی عوامل محرك اسید معده می تواند جزو علت های زخم معده مطرح شود. این استاد دانشگاه ضمن بیان این مطلب می گوید: سابقه فامیلی بر ایجاد زخم اثنی عشر در مورد افرادی با گروه خونی A و O موثر است.
● علایم زخم معده و زخم اثنی عشر
دردهای شكمی به ویژه در ناحیه بین جناغ سینه و ناف كه اغلب بین یك تا ٣ ساعت پس از صرف غذا ایجاد می شود جزو علایم زخم معده است در حالی كه درد زخم اثنی عشر با صرف غذا تسكین می یابد. این استاد دانشگاه با بیان این مطلب می افزاید: گاهی اوقات علایم بیمار فقط شامل نفخ و احساس پر شدن غیرعادی ناحیه فوقانی شكم است و البته تهوع و استفراغ هم در بعضی موارد می تواند جزو علایم باشد. وی اضافه می كند: استفراغ همراه با خون قرمز یا ترشحات قهوه ای و یا مدفوع سیاه رنگ بیمار می تواند علامت خون ریزی از این زخم ها باشد. این متخصص داخلی با یادآوری این كه كلیه علایم ذكر شده ممكن است در بسیاری افراد وجود داشته باشد اما بیمار زخم معده و اثنی عشر نداشته باشد می گوید: وجود علایم مذكور صرفا نشان دهنده وجود این زخم ها نیست و می تواند در بیماری هایی مانند گاستریت، سرطان های معده و پانكراس، بیماری های كبدی، سنگ های كیسه صفرا، سكته قلبی، عارضه برگشت اسید از معده به مری و… دیده شود اما در مجموع در این زخم ها شایع تر است و تشخیص نهایی این كه این علایم مربوط به كدام بیماری است توسط پزشك متخصص صورت می گیرد.
● روش تشخیص زخم های معده و اثنی عشر
برای تشخیص علایم این زخم ها از سایر بیماری های مشابه، در اولین گام پزشك باید شرح حال دقیقی از بیمار بگیرد و پس از معاینه او اقدامات تشخیصی را انجام دهد.
دكتر صفاری با بیان این مطلب می گوید: استفاده از رادیوگرافی با باریم (عكس رنگی) یكی از اقدامات تشخیصی برای این موارد است و البته در سال های اخیر مشخص شده این روش برای تشخیص این زخم ها روش انتخابی نمی باشد زیرا بسیاری از آن ها ممكن است با استفاده از این روش تشخیص داده نشود و از سوی دیگر برای خانم های باردار هم قابل استفاده نیست.
وی می افزاید: روش دقیق تشخیص این زخم ها آندوسكوپی است و با این روش می توان با دقت كامل همه مسیر دستگاه گوارش را كنترل و در صورت وجود زخم یا ضایعات دیگر، تشخیص آن ها را قطعی كرد و در صورت نیاز برای تشخیص آلودگی زخم به میكروب هلیكو باكتر پیلوری، از آن نمونه برداری كرد. این متخصص داخلی با اشاره به این كه آزمایش خون، تست تنفسی و آزمایش مدفوع نیز می تواند برای تشخیص وجود میكروب در معده مورد استفاده قرار گیرد می گوید: با این روش ها می توان وجود میكروب در دستگاه گوارش را اثبات كرد اما تشخیص زخم قطعی نمی شود زیرا اكثر افرادی كه به این میكروب آلوده هستند دچار زخم های معده و اثنی عشر نمی شوند و درصد ابتلای این افراد به این عارضه ها كمتر از ١٠ درصد است بنابراین اگر فردی صرفا با انجام این آزمایش ها به عنوان فردی كه دچار این زخم هاست تحت درمان قرار گیرد، از نظر علمی صحیح نیست.
● عوارض زخم های معده و اثنی عشر
شایع ترین عارضه این زخم ها خونریزی است كه گاهی می تواند بسیار شدید و تهدیدكننده حیات بیمار باشد.
این استاد دانشگاه سوراخ شدن این زخم ها را كه منجر به دردهای بسیار شدید و مستمر در ناحیه شكم می شود و به هیچ درمان دارویی هم پاسخ نمی دهد، از دیگر عوارض این بیماری می داند و می گوید: گاهی اوقات هم كه زخم ها قدیمی باشد و یا به خوبی درمان نشده باشد ممكن است موجب تنگ شدن دهانه خروجی معده یا در ناحیه اثنی عشر شود كه در این موارد ممكن است بیمار دچار استفراغ های مكرر و به ویژه چند ساعت پس از صرف غذا شود.
وی تاكید می كند: تمام عوارض ذكر شده جنبه اورژانسی دارد و بیمار در صورت داشتن این علایم باید بلافاصله به اورژانس مراجعه كند و یا با پزشك معالج خود تماس بگیرد تا فورا درمان شود و باید توجه داشت كه تاخیر در درمان فوری می تواند حیات بیمار را در معرض خطر قرار دهد.
● درمان زخم های معده و اثنی عشر
گاهی اوقات پزشكان مجرب درمان این زخم ها را بدون اقدام های تشخیصی انجام می دهند. در این موارد پزشك با توجه به شرایط سنی، اجتماعی، تحصیلات بیمار و معاینات بالینی و علایم او درمان زخم را آغاز می كند و البته در تمام طول درمان، بیمار باید تحت نظر پزشك باشد زیرا ممكن است در بعضی موارد در ادامه درمان انجام برخی اقدام های تشخیصی ضروری باشد.
این متخصص داخلی با عنوان این مطلب می گوید: به طور كلی درمان این زخم ها با داروهای مختلف مانند؛ بلوك كننده های گیرنده های هیستامین، مهاركننده های پمپ های مترشحه اسید و آنتی اسیدها استفاده می شود و برای درمان عفونت میكروب هلیكو باكترپیلوری بسته به شرایط بیمار از درمان های مختلف آنتی بیوتیكی استفاده می شود.
● نكات مهم در مورد مشكلات گوارشی
اقدام به موقع برای درمان هر بیماری می تواند فرد را از تحمل عوارض بعدی ناشی از مزمن شدن آن نجات دهد.
دكتر صفاری توجه به نكات ذیل را برای درمان به هنگام مشكلات گوارشی و زخم های معده و اثنی عشر ضروری می داند:
” اگر دچار درد شدید در ناحیه شكم می شوید و این درد بیش از چند دقیقه طول می كشد و یا تغییر رنگ مدفوع به صورت سیاه رنگ قیری دارید، حتما به پزشك مراجعه كنید.
” استفراغ خونی یا حاوی ترشحات قهوه ای نشانه خون ریزی است لذا نیاز است كه بیمار بلافاصله به اورژانس مراجعه كند.
” تا حد امكان باید از مصرف داروهای مسكنی مانند آسپیرین، ایندومتاسین، دیكلوفناك، بروفن، ناپروكسن و… خودداری كرد و چنان چه مصرف این داروها لازم باشد باید با نظر پزشك معالج از داروهای محافظت كننده مناسب دستگاه گوارش استفاده شود.
” استعمال دخانیات، موادمخدر، ناس و… می تواند مشكلات گوارشی جدی ایجاد كند و باید از مصرف آن ها به صورت جدی پرهیز شود.
” اگر تشخیص زخم معده یا اثنی عشر شما قطعی شده است باید دوره درمان شما كامل شود و به یاد داشته باشید كه بهبود درد شما، نشانه درمان كامل شما نیست و باید داروهایتان را به طور كامل مصرف كنید.

گزارش : روزنامه خراسان (www.khorasannews.com)

مطالب داغ امروز :

آلوده ترین و میکروبی ترین میوه خوشمزه دنیا!

 میوه ای بدون پوست،نرم و شکننده است،بخاطر همین برای جلوگیری از پوسیدگی ؛ به آن …

بینی تان مدام گرفته است ؟ 

گرفتگی یا احتقان بینی حالتی ناخوشایند است که گاهی علت خاصی برایش پیدا نمی کنیم. …