پزشکان بدون مرز درمان
خبر فوری
خانه / اعتیاد / حقايقی درباره كانابيس (حشيش يا ماري جوانا)
مجله پزشکی

حقايقی درباره كانابيس (حشيش يا ماري جوانا)

 كانابيس (حشيش يا ماري جوانا) از ۵۰۰۰ سال پيش هم براي مقاصد تفريحي و هم براي مقاصد طبي مورد استفاده بود.اين ماده كه منشاء آن را چين يا آشور دانسته اند، قرن ها براي بيماري هايي مانند روماتيسم، جراحات و بيماري هايي مربوط به مواد زائد بدن به كار مي رفته است. در كشورهاي غربي پس از دوره اي از رواج مصرف آن در دهه هاي ۶۰ و اوايل ۷۰ كه آن را به يكي از نمودهاي اعتراض اجتماعي جوانان بدل كرد، طي دو دهه گذشته مصرف آن به شدت افزايش يافته است، به طوري كه در بعضي از كشورها مصرف آن حتي از سيگار هم بيشتر شده است.

 

 

در عين حال اختلاف نظرهاي عمده اي حتي بين پژوهشگران در مورد ميزان اثرات مضر آن و اثرات مفيد آن در درمان بعضي از بيماري ها و نحوه مواجهه با مصرف آن در سطح جامعه بروز كرده است. فرآورد ه هاي كانابيس كانابيس از گونه مونث گياه شاهدانه «كانابيس ساتيوا» به دست مي آيد.

 

 

ماده اصلي روانگردان آن امگا _ ۹ _ تتراهيدروكانابينول (THC) است. محتواي THC در سرشاخه هاي گلدار گياه در بالاترين حد است و به ترتيب در برگ ها، برگ هاي تحتاني، ساقه و دانه هاي گياه كاهش مي يابد.فرآورد ه هايي كه از اين گياه به دست مي آيد، شامل ماري جوانا (با محتواي THC ۰‎/۵ تا ۵ درصد) كه از سرشاخه هاي گلدار و برگ هاي خشك شده گياه به دست مي آيد، حشيش (با محتواي THC ۲ تا ۲۰ درصد) كه از رزين خشك شده و گل هاي فشرده شده گياه تهيه مي شود و روغن حشيش كه حاوي ۵ تا ۱۵ درصد THC است.كانابيس به صورت سيگارت يا با قليان كشيده مي شود و گاهي آن را با توتون مخلوط مي كنند. افرادي كه حشيش يا ماري جوانا مي كشند، معمولاً پك هاي عميق مي زنند و نفس خود را نگه مي دارند تا جذب آن را به حداكثر برسانند.

 

ماري جوانا يا حشيش ممكن است خورده شوند. تاثيرات حاد مصرف كانابيس مصرف كانابيس باعث سرخوشي و آرامش، تغييرات ادراكي، تحريف درك زمان تشديد تجربيات حسي معمول مانند خوردن، تماشاي فيلم و شنيدن موسيقي مي شود. حشيش هنگام مصرف در محافل جمعي ممكن است باعث خنده و پرحرفي مسري شود.مصرف زياد اين ماده و نشئگي حاصل از آن باعث اختلال در توجه و حافظه كوتاه مدت، مهارت هاي حركتي، زمان واكنش و فعاليت هاي مستلزم مهارت مي شود.

 

شايع ترين عارضه زودرس مصرف كانابيس در افرادي كه بار اول از آن استفاده مي كنند حمله اضطراب و وحشت زدگي است كه يكي از دلايل رايج ادامه ندادن مصرف آن است. اين حالت همچنين در افرادي كه مداوماً كانابيس مصرف كنند، هنگام مصرف بيش از حد معمول آن، ديده مي شود.

 

بعد از كشيدن حشيش در عرض چند دقيقه ضربان قلب ۵ تا ۲۰ درصد افزايش مي يابد، فشار خون در حال نشسته افزايش و با ايستادن كاهش مي يابد. اين اثرات در يك فرد سالم عارضه چنداني ايجاد نمي كند و نسبت به آنها تحمل به وجود مي آيد. مسموميت حاد كانابيس احتمال بسيار كمي دارد و تا به حال موردي از مسموميت از آن در انسان گزارش نشده است.كانابيس بر حسب ميزان مصرف باعث اختلال در كاركرد شناختي و رفتاري مي شود كه بالقوه مي تواند باعث اختلال در رانندگي وسايل نقليه يا كار با ساير ماشين ها كه مستلزم مهارت است شود. يك پيامد احتمالي وخيم مصرف كانابيس در صورتي كه در حد نشئگي استفاده شده باشد مي تواند تصادفات رانندگي باشد.

 

 

گرچه در شبيه سازهاي آزمايشگاهي اثر مصرف تفريحي كانابيس به مهارت هاي رانندگي معادل غلظت هاي ۰‎/۰۷درصد تا ۱/۰ درصد الكل در خون بوده است، بررسي اثرات كانابيس در شرايط واقعي جاده ها اثرات خفيف آن است، شايد به علت آنكه مصرف كنندگان كانابيس بيشتر از مصرف كنندگان الكل به اختلال مهارت هاي خود آگاهي دارند و از رانندگي پرهيز مي كنند.

 

نتايج بررسي هاي همه گير شناسي در مورد نقش حشيش در حوادث رانندگي در جاده ها دوپهلو بوده است و به نظر مي رسد كه در اين موارد نقش كانابيس تنها افزايش اثرات الكل است. اثرات درازمدت مصرف كانابيس – دستگاه ايمني: گرچه بررسي ها در حيوانات آزمايشگاهي نشان دهنده مهار اجزاي مختلف دستگاه ايمني به وسيله كانابيس است، در حال حاضر هيچ شاهد قطعي وجود ندارد كه مواد شبه كانابيس كاركرد ايمني انسان را مختل كنند. – دستگاه تنفس: دود كردن طولاني مدت و به مقدار زياد كانابيس باعث افزايش علائم تنفسي در مبتلايان به برونشيت مزمن مانند سرفه كردن، توليد خلط وخس خس سينه مي شود و با كاهش كاركرد ريوي همراهي دارد.كشيدن طولاني مدت حشيش يا ماري جوانا ممكن است باعث افزايش خطر ابتلا به سرطان هاي دستگاه تنفس شود و ميزان اثر آن در اين رابطه دست كم در حد كشيدن سيگار معمولي است. – دستگاه توليد مثلي: گرچه تجويز مزمن THC به حيوانات آزمايشگاهي باعث بعضي اختلالات توليد مثلي در آن ها شد، اثرات مشابه در انسان مشاهده نشده است.تنها مورد ثابت شده كاهش وزن جنين در مادراني است كه در طول بارداري به كشيدن حشيش ادامه داده اند.

 

اثرات رفتاري: نتايج مطالعات در مورد ميزان رابطه بين مصرف زياد كانابيس در نوجواني و اختلال تحصيلي در دوران تحصيلي و دوران كاري متعارض بوده است. – اثرات شناختي: مصرف طولاني مدت و به مقدار زياد كانابيس باعث ايجاد نقصان شديد و شديداً ناتوان كننده حافظه، توجه و كاركرد شناختي مانند آنچه در الكل ديده مي شود نمي شود، اما ممكن است اختلال خفيفي در توجه و حافظه به وجود آيد كه پس از قطع مصرف كانابيس احتمالاً برگشت پذير است. – وابستگي به كانابيس: در افرادي كه به طور مزمن مقدار زيادي كانابيس مصرف مي كنند و به رغم عواقب ناگوار شخصي به مصرف آن ادامه مي دهند وابستگي به كانابيس به وجود مي آيد. معمولاً از هر ده نفري كه به مصرف كانابيس مبادرت مي كنند، تنها يك نفر در حين ۴ تا ۵ سال بيشترين ميزان مصرف به آن وابسته مي شود.خطر اين وابستگي كمتر از خطر وابستگي به نيكوتين (۳۲ درصد) و مواد افيوني (۲۳ درصد) و در حد مشابه الكل (۱۵ درصد) است.بعضي از گروه هاي اجتماعي بيشتر در معرض خطر ابتلا به عوارض زودرس يا ديررس مصرف حشيش يا ماري جوانا هستند، از جمله نوجواناني كه سابقه مشكلات تحصيلي دارند، مصرف حشيش را خيلي زود در سال هاي ابتدايي زندگي شروع مي كنند، در معرض خطر مصرف ساير موادمخدر يا محرك هستند و يا به حشيش وابسته مي شوند.

 

زناني كه حين بارداري به مصرف حشيش ادامه مي دهند ممكن است در معرض خطر بالاي به دنيا آمدن نوزادان كم وزن باشند و بالاخره در افراد دچار بيماري هاي ريوي مانند آسم و برونشيت يا بيماري هاي رواني مثل اسكيزوفرني يا وابستگي به الكل و ساير موادمخدر مصرف حشيش ممكن است بيماري اصلي فرد را تشديد كند. آيا مصرف حشيش زمينه ساز اعتياد به ساير مواد مخدر قوي تر است ؟ همه بررسي هايي كه در آمريكا انجام شده است نشان دهنده توالي مصرف ابتدايي ماري جوانا و سپس روي آوردن به داروي غيرقانوني «قوي تر» مانند مواد محرك (آمفتامين ها) و مواد افيوني بوده است. اما پژوهشگران در تفسير اين توالي اختلاف نظر دارند. فرضيه كمتر قانع كننده اين است كه مصرف كانابيس مستقيماً باعث افزايش مصرف ساير موادمخدر يا محرك مي شود.

 

اما دو فرضيه ديگر كه بيشتر حمايت متخصصان را جلب كرده است، يكي اين است كه نوجوانان ناسازگاري كه به مصرف حشيش روي مي آورند، در عين حال مستعد مصرف ساير موادمخدر هم هستند؛ دوم آنكه مصرف حشيش باعث تعامل اجتماعي آنها و همسالان مصرف كننده موادمخدر و دسترسي بيشتر به فروشندگان اين مواد مي شود، بنابراين احتمال بيشتري دارد كه به ساير مواد مخدر هم آلوده شوند.

 

مصارف طبي كانابيس كانابينوئيد هاي صناعي در حال حاضر به صورت قرص خوراكي نابيلون (nabilone) در انگليس و دانابينول (danabinol) در ايالات متحده به عنوان داروي ضداستفراغ قوي براي بيماران مبتلا به سرطان كه تحت شيمي درماني هستند مورد استفاده است.با توجه به اثرات افزاينده اشتهاي مواد شبه كانابيسي از آنها در درمان بيماران مبتلا به بي اشتهايي، تهوع و استفراغ ناشي از ايدز، مصرف مواد افيوني و داروهاي ضدويروسي نيز استفاده مي شود.اثرات ضد درد و شل كننده عضلاني كانابيس، امكان استفاده از آن را در درمان دردهاي مزمن چه به تنهايي و چه همراه ساير دارو ها فراهم مي آ ورد، هر چند در اين مورد تحقيقات زيادي تا به حال انجام نشده است. استفاده از مواد شبه كانابيسي در مدل هاي حيواني بيماري MS اسكلروز متعدد) نشان دهنده كاهش لرزش و گرفتگي عضلاني بوده است.

 

همچنين گزارش هاي موردي زيادي در مورد اثرات مفيد كانابيس در برطرف كردن عوارض MS وجود دارد. در حال حاضر تحقيقات در مورد اثبات اثرات مفيد كانابيس در درمان MS ادامه دارد.پژوهش ها در دو دهه گذشته دو نوع گيرنده كانابينوئيدي را در بدن مشخص كرده است. گيرنده هاي CB1 كه در دستگاه اعصاب مركزي (عقده هاي پايه اي، مخچه، قشر مخ، هيپوكامپ و طناب نخاعي) و نيز در بافت هاي محيطي مانند رحم و قلب وجود دارند و گيرنده هاي CB2 كه در بافت هاي محيطي، در طحال و ماكروفاژها قرار دارند و نقشي در تنظيم فعاليت لنفوسيت ها به عهده دارند اين گيرنده ها داراي ليگاندهاي درون زا نيز هستند.

 

 اميد بر اين است كه در آينده با ساخت داروهايي كه به طور اختصاصي بر اين گيرنده ها اثر كنند، بتوان اثرات درماني ناشي از كانابيس را بدون عوارض جانبي احتمالي به دست آورد. اختلاف نظر ها در مورد نحوه برخورد با حشيش و ماري جوانا گسترش بي سابقه مصرف كانابيس در كشورهاي غربي و نيز ادعاها در مورد كم ضرر بودن يا حتي منافع آن باعث تقاضا هاي فراوان براي قانوني كردن مصرف آن شده است، همچنان كه مثلاً مصرف سيگار و الكل در اين كشورها قانوني است سياست كشورهاي غربي در اين باره متفاوت بوده است، در حالي كه در كشوري مانند هلند مصرف كانابيس در كافه هايي خاص آزاد و قانوني است، در بعضي مكان ها در ايالات متحده مصرف آن غيرقانوني است.

 

موافقان قانوني شدن مصرف كانابيس بر چند نكته تاكيد مي كنند؛ يكي اينكه هزينه هاي زيادي براي كنترل مصرف آن بايد صرف كرد بدون اينكه تاثيري در جلوگيري از گسترش استفاده از آن داشته باشد. نكته ديگر اين است كه اعمال مجازات هاي قانوني در مورد مصرف كنندگاني كه از پيش ممكن است دچار محروميت هاي اجتماعي باشند، را در معرض بدتر شدن وضعيت شغلي يا تحصيلي قرار مي دهد.

از طرف ديگر منع مصرف آن باعث روي آوردن افراد به قاچاقچيان مي شود كه ممكن است آنها را به ساير موادمخدر خطرناك تر آلوده كنند و بالاخره اينكه آنها به نتايج بررسي هايي استناد مي كنند كه آزاد شدن مصرف كانابيس در هلند يا ۱۱ ايالت آ مريكا باعث افزايش رواج مصرف آن نشده است.در مقابل مخالفان آزادسازي مصرف كانابيس از يك طرف به خطرات مربوط به سلامتي و امكان وابستگي به آن و عدم اثبات اثرات مفيد را مطرح مي كنند و نيز منافع قانوني شدن آن را مانند سيگار و الكل رد مي كنند.

 

به گفته آنها سيگار و الكل به رغم قانوني بودن سالانه باعث مرگ افراد بسيار مي شوند و اين خطر نيز وجود دارد كه شركت هاي توليد كننده سيگار كه در كشورهاي غربي با خطر از دست دادن بازارهاي خود و نيز دعواهاي قضايي متعدد براي جبران خسارات وارده بر سلامت افراد روبه رو هستند، با سوءاستفاده از بازار جديد ايجاد شده، به ترويج مصرف حشيش و ماري جوانا بپردازند در عين آنكه از نظر آنها كنترل كردن بازار قانوني كانابيس نيز غيرممكن است.

مطالب داغ امروز :

درمان کیست تخمدان

درمان کیست تخمدان با تجویز پزشک زنان و مامایی باید تشخیص داده شود تا در …

توصیه به زائران حج

توصیه می شود در این مسافرت روحانی با همراه داشتن یك قمقمه آب و نوشیدن …