بررسی آنژین صدری

ساختمان قلب

قلب در پشت جناق قرار دارد و ارگانی عضلانی توخالی است که به اندازه مشت شخص یا تقریبا  ۲۵۰ – ۳۵۰  گرم میباشد .

قلب تلمبه ای دائما در کار است و حدودا یک میلیون بار در روز میطپد ، و خون را در  مسیر عروقی یه مسافت ۱۱۳۰۰۰ کیلومتر در بدن انسان به گردش در میاورد . با هر طپش قلب ، خون حاوی اکسیژن به همه بخشهای بدن توسط سرخرگها  (  artery )  تلمبه میشود و توسط سیاهرگها (  vein )  به قلب رجعت مییابد .

قلب توسط لایه ای عضلانی یه دو بخش چپ و راست تقسبم میشود و هر بخش دارای وظیفه ویژه خود است . قلب دارای چهار حفره مجزا میباشد . دو حفره در قسمت فوقانی مستقر است که دهلیز ( atrium )  نامیده میشود . دهلیزها خون را از بدن وصول کرده و به حفرات تحتانی بنام بطن (  ventricle ) گسیل میکنند . بطنها تلمبه اصلی قلب بشمار میروند .

دهلیز راست بوسیله سیاهرگها ، خون را از بخشهای  مختلف بدن دریافت مینماید . میزان اکسیژن در این خون کم است . خون از دهلیز راست به بطن راست انتقال میابد و از آنجا جهت دریافت اکسیژن به شش تلمبه میگردد . دهلیز چپ خون غنی از اکسیژن را از ریه دریافت کرده و به بطن چپ تخلیه مینماید و از آنجا بوسیله سرخرگها به سراسر بدن توذیع میگردد .

قلب بدون مکث در حال پمپاژ و خونرساتی است . خود قلب نیز نیاز به خون دارد و فراورده خونی را از طریق شریانهای کرونری ( coronary artery ) ، مستقر در سطح خارجی قلب دریافت میکند . آنژین ( angina ) و سکته قلبی عارضه هایی هستند که در آنها شریانهای کرونری درگیر میشوند . آنژین درد موقت در ناحیه سینه است که در اثر اختلال در شریانهای کرونری هویدا میشود . درد وقتی بروز میکند که قلب خون لازمه را دریافت نمیکند . معمولا علت آن مسدودیت نسبی شریانهای کرونری است .

بیماریهای شریان کرونری  Coronary Artery Disease

آترواسکلروزیس یا تصلب شرایین   (  atherosclerosis )  و یا  سفت شدن سرخرگها عبارت  از رسوب لیپید در داخل سرخرگها و نتیجا حصول پلاکهای فیبری-چربی در دیواره سرخرگها است . پلاکها موادی هستند که از چربی و اجزا دیگر خونی تشکیل میشوند . با گذشت زمان میزان پلاکها افزایش یافته و منجر به ضخیمی و سفتی دیواره داخلی سرخرگها میشوند .  انباشته شدن  پلاکها موجب تنگی و یا مسدودیت کامل سرخرگ میگردد . در نتیجه سرخرگ فوق قابلیت ارسال خون لازمه به بخشی از بدن را نخواهد داشت .

نظرات در مورد علت گسترش آترواسکلروزیس:

درصد زیاد کلسترول خون به آستر رگها صدمه میزند و در طی واکنشی ، کلسترول و دیگر ترکیبات خونی توانایی انباشتگی در نقاط آسیب دیده را مییابند .
واکنشهای درگیر در سیستم ایمنی میتواند به آستر رگها صدمه وارد آورد .
آترواسکلروزیس در هر سرخرگ بدن میتوان پدید آید. اما بیشتر در سرخرگ قلب ، پا و گردن شایع است . با تولد روند  آترواسکلروزیس  آغاز میگردد و خیلی از مردم مقداری رسوب پلاکی را در میانسالی خود دارند . بروز آترواسکلروزیس در شریانهای کرونری را بیماری شریانهای کرونری مینامند .

بروز علائم  آترواسکلروزیس بستگی به میزان بلوکه شدن سرخرگ دارد . با توجه به خاصیت الاستیکی سرخرگها ، پدیدآمدن پلاک خفیف ممکن است تظاهرات جدی در پی نداشته باشد . علائم این عارضه تا زمانی که مجاری سرخرگی ۵۰  تا  ۷۵  درصد باز است ، ممکن است یروز نکند . اگر سرخرگها شدیدا بلوکه گردند ، علائم بیماری روئیت میشود . در بسیاری از مردم اولین نشانه این عارضه ، درد در ناحیه سینه میباشد .

فاکتورهای که در بروز آترواسکلروزیس نقش دارند :

سطح بالای کلسترول خون
زیادی وزن و چاقی
نوشیدنیهای الکلی
فقدان تحرک بدنی
استعمال دخانیات
استرس
دیابت قندی
سابقه خانوادگی
 آنژین صدری  Angina Pectoris

وقتی که تامین بافت قلبی با خون به شکل موقت کاهش یابد ، آنژین صدری  بروز میکند که معمولا در اثر استرس آشکار میشود . آنژین هشدار کافی نبود اکسیژن جهت فعالیت قلبی است . بعضی اوقات آنژین میتواند بعد از حمله قلبی توسعه یابد و بعضی از افراد با عارضه آنژینی، هیچوقت دچار سکته قلبی نمیشوند .

کسانی که آنژین دارند از موارد ذیل دوری نمایند :

پرخوری
حرکات فیزیکی فوق العاده شدید .
محیط خیلی گرم یا خیلی سرد
استرس
دو نوع آنژین وجود دارد :

 آنژین صدری پایدار Stable Angina Pectoris  : به دلیل ویژه گی خاص آن ، معمولا قابل پیش بینی است .بدین معنا که اگر شخص در حال فعالیت فیزیکی و یا تحت استرس باشد ، درد شروع میشود و با استراحت یا استعمال نیتروگلیسیرین بهبود مییابد . در این نوع آنژین ، نیتروگلیسیرین در طول ۳ – ۵  دقیقه اثر میکند . بیشتر ، شدیدتر و طولانی تر شدن درد بیانگر آنژین نوع دوم است .

آنژین صدری ناپایدار  Unstable Angina Pectoris  : بیانگر وخیم تر شدن وضعیت سرخرگهای کرونری است . به دلیل شروع ناگهانی این عارضه  ، نمیتوان شروع درد را پیش بینی کرد . نسبت به آنژین صدری پایدار ، درد شدیدتر و طولانی تر است . حملات آنژینی میتواند موقع استراحت بوقوع پیوندد و داروهایی که بیمار جهت رفع درد استعمال میکند ، همیشه جواب نمبدهد .
علائم  آنژین صدری 

سفتی و فشار در ناحیه سینه
درد در ناحیه سینه ، ناراحتی در گردن ، آروازه ، گلو ، شانه ، بازو و پشت
دشواری تنفسی
خستگی بدون علت مشخص
سو هاضمه مزمن
رفع درد بعد از استراحت
 آنژین و حمله قلبی عارضه های متمایزی هستند اما هر دو در اثر تنگی سرخرگهای کرونری حاصل میشوند . و علائم شدید آنزین ، هشداری برای وقوع حمله قلبی است .

اقدامات در صورت بروز  آنژین :

درد  آنژینی بعد از استراحت یا استعمال نیتروگلیسیرین ( nitroglycerin ) تسکین مییابد .  دارو فوق  جز داروهای مهم گشاد کننده عروقی است که جهت تخفیف درد پس از شروع آن ، پیشگیری از حمله قلبی پیش از بروز آن ، و  تنزل تعداد حملات مصرف میشود . بهتر است بیمار همواره آنرا به همراه داشته باشد .

مواردی که در مصرف نیتروگلیسیرین در مد نظر داشت :

 بیمار کار خود را متوقف کند ، بشیند و یا دراز بکشد .
یک قرص و یا اسپری را استعمال کرده ، پنج دقبقه صبر نماید.
اگر آنژین برطرف نشد یک قرص دیگز را مصرف نماید. پنج دقبقه دیگر صبر نماید.
اگر درد برطرف نشد با مراکز پزشکی تماس بگیرید . شخصا رانندگی نکنید .

دکتر عبدالوهاب حاجی سردار