دل درد کودکان

تیر ۲۱, ۱۳۸۷ توسط :   موضوع : بيماري غير واگير, جهان پزشكي

دل درد های کودکان‏ مقدمه دل درد های مزمن یا مکرردر کودکان و بزرگسالان از جمله علل شایع مراجعه به پزشک میباشد.

آن ‏دسته از دل دردهائی که حداقل سه ماه به درازا بکشد,مزمن و در صورتیکه سه بار یا بیشترو درطول ‏مدت سه ماه اتفاق بیافتد دل درد مکرر نامیده میشوند.در حالت اخیر فرض بر این است که دل دردها ‏موجب کاهش فعالیت کودک شده باشد.

گاه ممکن است این دو اصطلاح با یک دیگر اشتباه شده و یا ‏بجای هم مورد استفاده قرار گیرند.میزان شیوع این دو نوع دل درد در کودکان حدود ۲۰ درصد ‏گزارش گردیده است و پسران در سنین ۵ تا ۶ سالگی و دختران در سنین ۵ تا۶ سال و یا ۹ تا ۱۰ ‏سال بیشترمبتلا میشوند.‏

عمده ترین چالش در این مراجعات , تشخیص صحیح عوامل و تعیین میزان حاد بودن شرایط کودک و ‏نیاز یا عدم نیاز به جراحی است .

آیا طفل نیاز به اقدام فوری یا مراقبت ویژه دراز مدت دارد؟ آیا ‏شرایط بالقوه بیماری طفل به گونه ائی است که ممکن است به تدریج به شرایط حاد تبدیل شود؟‏ ‏

پزشک باید بر اساس سن طفل و منطقه درد و عوارضی که همراه دل درد مشاهده میشود تصمیم ‏گیری نماید. در ریشه یابی علت دل درد تاریخچه و سوابق آن در بیمار و معاینه فیزیکی مریض راه ‏گشاست .

وجود اسهال, استفراغ , تب , تقدم و تاخر استفراغ نسبت به درد , محل درد , ابهام در منطقه ‏درد , مقطعی بودن یا تداوم درد , تورم , تندرنس, نرمی, سفتی و تندرنس ریبام شکم , مشاهده خون ‏در مدفوع یا استفراع , مشاهده زردی یاسبزی در استفراغ , تمرکز درد در یک نقطه , حرکت درد , ‏زیاد تر شدن یا تخفیف درد با گذشت زمان؛ ازجمله الزامات در تشخیص میباشند.

در صورتیکه علت ‏بروز دل درد تشخیص داده نشد معاینه مجدد توسط همان پزشک ضروری است. علاوه بر این ممکن ‏است عکس بر داری, سونوگرافی , سی تی اسکن , آزمایش خون و ادرار نیز لازم باشد.‏

عوامل ایجاد دل درد دل درد های مزمن در کودکان به دو گروه تقسیم میشوند:

ارگانیک و فانکشنالfunctional)‎‏).

ارگانیک

دسته ‏نخست مرتبط با سیستمهائی نظیرهاضمه , مجاری ادرار , گردش خون و اعصاب و نظائر آن ونیز ‏حساسیت نسبت به برخی از خوراکیها مانند شیرو آب پرتقال میباشد و دسته دیگر منشاء نامشخص ‏دارند.برخی نیز درد های فانکشنال را مرتبط با مسائل روانی دانسته اند. این دو گرو ه مستقل ازهم ‏نبوده وگاه هر دو باهم حضور مشاهده شده اند.

بسیاری از کودکان مبتلا به دل دردهای مزمن دچار ‏افسردگی یا اضطراب میگردند و بالعکس,گاه نیز کودکان افسرده یامضطرب دچار دل درد میگردند.‏ ‏

دل درد های ناشی از نابسامانی های ارگانیک علت این نوع عارضه براساس نابسامانی بیوشیمیائی یاساختاری اندامهای بدن قابل توضیح میباشد. ‏

مانند یبوست و یا درد های عضلانی, سوء هاضمه, سوزش معده , وجود انگل, عوارض ناشی از مثانه ‏و کلیه, ورم روده , هپاتیت, آپاندیس , بیماریهای پانکراس ونیز مسمومیت و بلع اشیاء خارجی و ‏انسدادیا پیچیدگی یا پاره گی روده. علائم این نوع دل دردشامل یک یا چند نشانه درد همراه با بی ‏خوابی کودک , اسهال, استفراغ ,نفخ لاغری , کندی رشد تغییر ات در اجابت مزاج یا ادرارو تغییر ‏حالت ظاهری شکم .‏

نابسامانیهای ‏functional

نابسامانیهای فانکشنال منجر به عوارض و علائم متنوع میگردنداما از نظر ساختار و رفتار بیوشیمیائی ‏منشاء غیر قابل توضیح دارند.از جمله این عارضه ها میتوان ‏dyspepsia‏ , ‏IBS‏ و دل درد ‏functional‏ را نام برد.

این نوع نابسا مانی ها ممکن است متناوب یا مزمن باشند.‏

Dyspepsia ‏ ناراحتی در قسمت فوقانی شکم شامل احساس پری شکم , احساس سیری زود رس, اتساع شکم, ‏تهوع و استفراغ و درد.‏ سندرم ‏I B S ‎ درد های مزمن شکم و تغییرات غیر قابل توضیح در عادت های اجابت مزاج ‏‎.‎‏

این عارضه اغلب در ‏اشخاص کمتر از ۱۷ سال‏‎ ‎‏ یافت شده و سابقه یبوست غالبا پیش از بروز این عارضه مشاهده شده ‏است.‏ دل درد های ‏Functional برخی از دل درد های کودکان که به صورت ارگانیک قابل توضیح نیست فانکشنال مینامند .

این نوع ‏دل درد درصورتیکه منجر به کاهش قابل ملاحضه فعالیتهای کودک شود حاد توصیف میگردد.‏ این نوع درد قابل توضیح نبوده فاقد محل مشخصی است ومعمولا به نوع غذا و فعالیتهای فرد و ‏حرکات روده بستگی نداشته اغلب با تهوع و گیجی و سر درد وخستگی همراه میباشند.

درد معمولا در ‏کمتر از یک ساعت بهبود یافته و کودک مشکلی از جهت روند رشد و لاغری و تب و ادم یا کهیریا ‏درد های عضلانی ندارد.بسیاری از این اطفال دارای سابقه سوء هاضمه در خانواده خود ‏میباشند.

حساسیت بیش از اندازه نسبت به درد وپر کاری سیستم ایمنی بدن کودک یا تحرک در هنگام ‏غذا خوردن و یا استرس در اثر اتفاقات خانودگی , و محدود بودن زمانهای همراهی با کودک و بی ‏توجهی والدین به او موجب چنین عارضه ائی میگردد.‏

علائم دل درد در نوزادان نشانه های دل درد در نوزادان شامل گریه مداوم وکشیدن پاها وکج خلقی و یا کم خوراکی است.البته ‏گریه نوزاد ممکن است به دلائلی دیگری بوده و باعث گمراهی پزشک گردد.در مورد نوزادان بایستی ‏ابتدا فرض را بر بسیار جدی بودن بیماری گذارد مگر آنکه خلاف آن از طریق معاینه و بررسی و ‏مشاهدات ثابت گردد.‏

نشانه های دل درد در اطفال زیر دوسال ‏ در این قبیل اطفال دل درد معمولا محل مشخص نداشته با گریه های متناوب و کج خلقی همراه است. ‏درد به صورت شدید اما موقتی و متناوب ممکن است بروز نماید .یبوست , بلع مواد خارجی و شوک ‏از جمله دلائل دل درد میتواند باشد.

دل درد های شدید و موقتی معمولا در اطفال زیر شش ماه بیشتر ‏مشاهده شده است.‏ بر رسی و ارزیابی دل درد‏ در صورتیکه کودک میتواند توضیح دهد بهتر است توصیف درد را از زبان او نیز شنید.ممکن است در ‏غیاب والدین نیز پرسشهائی از کودک صورت گیرد.هم چنین معاینه فیزیکی و بررسی روند رشدو قد و ‏وزن کودک در ارزیابی دل درد نقش ارزنده ائی دارد.

معاینه شکم از جهت وجود مایعات یا نفخ , ‏میزان بزرگی اعضاء داخل شکم ,توده های غیر عادی و بروز درد با فشارهای کم و زیاد به شکم , ‏خاصیت تندر نس و تندرنس ریبام شکم وDRE‏ ازجهت وجود خون در مد فوع و معاینه دختران از ‏جهت بیماریهای زنان و بررسی تقدم و تاخر درد و استفراغ و نیزچک کردن نحوه وحالت تنفس بیمار ‏وهمچنین بررسی امکا ن تشدید درد دراثر سرفه یا حرکت و بررسی نحوه باد کردن شکم و فرو ‏بردن آن توسط کودک و پرسش در مورد مصرف احتمالی دارو,زیرا برخی دارو ها ممکن است باعث ‏دل درد شوند ضروری است.

سابقه بستری بیمار و یا جراحی. بررسی اثرات حرکت وسکون طفل بر ‏درد.سرفه و کوتاهی تنفس و درد سینه.اثرات اجابت مزاج یا استفراغ بر درد و سرانجام سابقه درد در ‏فامیل از جمله مواردی است که در ارزیابی درد مفید میباشند.‏ تستهای آزمایشگاهی بجز موارد مشکوک که در معاینات فیزیکی حاصل شده اند ,معمولا تستهای آزمایشگاهی و ‏عکسبرداری مورد نیاز نمیباشد.

در صورت نیاز تست ادارار , مدفوع , آزمایش خون , اندوسکپی, سی ‏تی اسکن و رادیولوژی ممکن است انجام گیرد. در مورد اطفال بایستی دقت شود که طفل به میزانی ‏متناسب با سنش در معرض اشعه قرارگیرد . در این آزمایش بایستی نوزاد را پنج دقیقه قبل و نیز در ‏حین تابانیدن اشعه سر پا نگه داشت .عکسبرداری بایستی شامل قسمت پائین سینه و دیافراگم و کل ‏شکم تا رکتوم باشد.‏ وقایع نگاری دل درد‏ بر رسی هفتگی رکورد های درد در زندگی روز مره کودک درمدون نمودن هنجار و فاکتور های موثر ‏در درد مفید میباشد.

این رکوردها شامل مواردی از قبیل شدت درد که بر اساس حالات ظاهری ‏کودک طبقه بندی شده اند رنگ پریدگی یا برافروختگی چهره ,زمان بروز درد , میزان اثر درد در ‏فعالیتهای روز مره ,محل درد , مسائل حاشیه ائی ,طول زمان درد و نوع اقداماتی که جهت کاهش و ‏بهبود درد صورت پذیرفته میباشند. ضمن بررسی های متوالی این رکورد ها در صورتیکه مشخص شد ‏که دل درد فقط در منزل یا مدرسه اتفاق افتاده است این نوع درد هارا از نوع غیر ارگانیک ارزیابی ‏مینمایند.‏

روشهای مقابله و درمان در مان و مقابله با دل درد های مزمن بستگی به علت آن دارد , در مورد کودکان, بیشتر دل درد های ‏مزمن از نوع فانکشنال است .لذا منشاء درد نامشخص و در نتیجه بهترین روش در مان مشخص ‏نیست.

از این رو اغلب,روشهای متنوعی پیشنهاد میگردد.اولویت نخست در این گونه روشها کوشش در ‏بازگرداندن طفل به زندگی عادی است.در مرحله بعد کاهش و حذف درد اهمیت دارد .در مورد دل ‏درد های ارگانیک , با توجه به اینکه یافتن علت درد ممکن است به طول بیانجامد , معمولا در مان ‏فوری وجود ندارد.استفاده از آنتی اسید و یا شل کنندگان عضله ودر پاره ائی از موارد استفاده از ‏داروهای کاهشدهند ه درد وافسردگی البته با دوز مناسب کودکان, مفید میباشد.‏

دل درد و استرس ‏ کودکان با دل درد های مزمن معمولا دچار افسردگی و اضطراب میگردند. این حالت ممکن است ‏باعث وخیم تر شدن وضع گردد.بهتر است والدین چه در موارد احساس درد و چه در مواقع دیگر ‏مدتی را با کودک سپری نمایند. استفاده از روشهای غیر داروئی مانند شل کردن اعضاء و تنفس عمیق ‏به مدت ده دقیقه میتواند در کاهش درد موثر واقع گردد.

تشویق کودک به انجام فعالیتهای عادی در ‏صورت امکان, و افزایش آستانه تحمل درد در کودک میتواند موثر باشد.‏ تغییر رژیم غذائی تغییر رژیم غذائی در موارد اندکی موثر واقع گردیده است. حذف لاکتوز یا افزودن آن به رژیم غذائی ‏‏, استفاده از خوارکیهای پر فیبر بخصوص در کودکان مبتلا به یبوست,میتواند و نه الزاما به بهبود درد ‏کمک نماید.

میزان استفاده از فیبر در کودکان معادل سن کودک به اضافه ۵ و در بزرکسالان بین ۲۰ تا ‏‏۳۵ گرم در روز میباشد.در برخی از کودکان حذف پاره ائی از دارو ها و خوراکیها نیز میتواند موفقیت ‏آمیز باشد؛مانند خوراکیهای چرب و نوشیدنیها ونیز داروهای ‏NSAID‏. وهم چنین عدم استفاده از ‏خواراکیهائی نفخ آور مانند پیاز, لوبیا , هویج ,انگور , موز , گلابی , کلم و امثال اینها.‏

مواقع و علائم خطر در حالات ذیل والدین سریعا بایستی به پزشک یا بیمارستان مراجعه نمایند:مشاهده خون در مدفوع , ‏اسهال شدید , استفراغ مکرر,استفراغ زرد سبز و یا خونی , حرکت درد , دلدرد شدید وبیش از یک ‏ساعت ,دل درد متناوب درطول ۲۴ ساعت, عدم تحمل غذا ,عدم نوشیدن طویل المدت .تب بیش از ‏‏۳۹ درجه یا تب بیش از ۳۸٫۴ به مدت سه روز. لرز , احساس درد در هنگام ادرار و یا تکرر آن .

تغییر ‏رفتار و عادات و کاهش میزان عکس العمل , یبوست مزمن (کمتر از دو یا سه بار درهفته )کاهش اشتها ‏و وزن و کم غذائی و نیز بروز درد از زیر ناف تا قسمت پائین و سمت راست شکم و رخوت و سستی ‏

فلو چارت ارزیابی درد حاد شکم در کودکان :‏

 شواهد تروما ؟

شواهد تروما ؟ بله : بد رفتاری با کودک و آسیبهای اتفاقی ‏

شواهد تروما ؟ خیر :

تب وجود دارد؟ تب وجود دارد؟ تب وجود دارد؟ بله : عفونت مجاری ادراری , عفونت حلق , عفونت گوارشی , لنفادنیت فرانتز ‏‏,پنومونی,آپاندسیت ,

بیماری التهابی لگن تب وجود دارد؟ خیر :

 شواهد آنمی سلول داسی؟ شواهد آنمی سلول داسی؟

شواهد آنمی سلول داسی؟بله :

کریز آنمی داسی

شواهد آنمی سلول داسی؟ خیر :

درد سمت چپ شکم ؟ درد سمت چب شکم ؟

درد سمت چب شکم ؟ بله :

یبوست, پیچش بیضه یا تخمدان , میتل اشمرز ‏

درد سمت چب شکم ؟خیر :

درد در مرکز به سمت راست شکم ؟ درد در مرکز به سمت راست شکم ؟

درد در مرکز به سمت راست شکم ؟بله:

آپاندیسیت,پیچش بیضه یا تخمدان, لنفادنیت فرانتز, میتل ‏اشمرز ‏

درد در مرکز به سمت راست شکم ؟خیر :

آیا در سایر افراد خانواده علامت وجود دارد؟ آیا در سایر افراد خانواده علامت وجود دارد؟

آیا در سایر افراد خانواده علامت وجود دارد؟بله:

مسمومیت غذائی , عفونت گوارشی ‏

آیا در سایر افراد خانواده علامت وجود دارد؟خیر :

از لحاظ جنسی فعال است؟ از لحاظ جنسی فعال است؟

از لحاظ جنسی فعال است؟بله:

بیماری التهابی لگن , حاملگی خارج از رحم

از لحاظ جنسی فعال است؟خیر :

رنگ پریده است؟ پور پورا دارد؟ رنگ پریده است؟ پور پورا دارد؟

رنگ پریده است؟پورپورادارد؟بله:

سندرم همولیتیک اورمیک ,پور پورای هنوخ شوئن لاین ‏

رنگ پریده است؟ پور پورا دارد؟خیر:

در مدفوع خون است؟ در مدفوع خون است؟

در مدفوع خون است؟بله:

بیماری التهابی روده ,سندرم همولیتیک اورمیک, پور پورای هنوخ شوئن ‏لاین,عفونت گوارشی ‏

در مدفوع خون است؟خیر:

خون در ادرار؟ خون در ادرار؟

خون در ادرار؟بله:

سنگ کلیه, آسیب به کلیه , عفونت مجاری ادراری

خون در ادرار؟خیر :

شواهد انسداد گوارشی؟ شواهد انسداد گوارشی؟

شواهد انسداد گوارشی؟بله:

مال رو تاسیون , درهم فرورفتن روده ,ولولوس

شواهد انسداد گوارشی؟خِیر :

صرفا پیگیری بیمار

  • آسان طب



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar