پزشکان بدون مرز درمان
خبر فوری
خانه / بيماري غير واگير / دل درد كودكان
مجله پزشکی

دل درد كودكان

دل درد هاي کودکان‏ مقدمه دل درد هاي مزمن يا مکرردر کودکان و بزرگسالان از جمله علل شايع مراجعه به پزشک ميباشد.

آن ‏دسته از دل دردهائي که حداقل سه ماه به درازا بکشد,مزمن و در صورتيکه سه بار يا بيشترو درطول ‏مدت سه ماه اتفاق بيافتد دل درد مکرر ناميده ميشوند.در حالت اخير فرض بر اين است که دل دردها ‏موجب کاهش فعاليت کودک شده باشد.

گاه ممکن است اين دو اصطلاح با يک ديگر اشتباه شده و يا ‏بجاي هم مورد استفاده قرار گيرند.ميزان شيوع اين دو نوع دل درد در کودکان حدود 20 درصد ‏گزارش گرديده است و پسران در سنين 5 تا 6 سالگي و دختران در سنين 5 تا6 سال و يا 9 تا 10 ‏سال بيشترمبتلا ميشوند.‏

عمده ترين چالش در اين مراجعات , تشخيص صحيح عوامل و تعيين ميزان حاد بودن شرايط کودک و ‏نياز يا عدم نياز به جراحي است .

آيا طفل نياز به اقدام فوري يا مراقبت ويژه دراز مدت دارد؟ آيا ‏شرايط بالقوه بيماري طفل به گونه ائي است که ممکن است به تدريج به شرايط حاد تبديل شود؟‏ ‏

پزشک بايد بر اساس سن طفل و منطقه درد و عوارضي که همراه دل درد مشاهده ميشود تصميم ‏گيري نمايد. در ريشه يابي علت دل درد تاريخچه و سوابق آن در بيمار و معاينه فيزيکي مريض راه ‏گشاست .

وجود اسهال, استفراغ , تب , تقدم و تاخر استفراغ نسبت به درد , محل درد , ابهام در منطقه ‏درد , مقطعي بودن يا تداوم درد , تورم , تندرنس, نرمي, سفتي و تندرنس ريبام شکم , مشاهده خون ‏در مدفوع يا استفراع , مشاهده زردي ياسبزي در استفراغ , تمرکز درد در يک نقطه , حرکت درد , ‏زياد تر شدن يا تخفيف درد با گذشت زمان؛ ازجمله الزامات در تشخيص ميباشند.

در صورتيکه علت ‏بروز دل درد تشخيص داده نشد معاينه مجدد توسط همان پزشک ضروري است. علاوه بر اين ممکن ‏است عکس بر داري, سونوگرافي , سي تي اسکن , آزمايش خون و ادرار نيز لازم باشد.‏

عوامل ايجاد دل درد دل درد هاي مزمن در کودکان به دو گروه تقسيم ميشوند:

ارگانيک و فانکشنالfunctional)‎‏).

ارگانيک

دسته ‏نخست مرتبط با سيستمهائي نظيرهاضمه , مجاري ادرار , گردش خون و اعصاب و نظائر آن ونيز ‏حساسيت نسبت به برخي از خوراکيها مانند شيرو آب پرتقال ميباشد و دسته ديگر منشاء نامشخص ‏دارند.برخي نيز درد هاي فانکشنال را مرتبط با مسائل رواني دانسته اند. اين دو گرو ه مستقل ازهم ‏نبوده وگاه هر دو باهم حضور مشاهده شده اند.

بسياري از کودکان مبتلا به دل دردهاي مزمن دچار ‏افسردگي يا اضطراب ميگردند و بالعکس,گاه نيز کودکان افسرده يامضطرب دچار دل درد ميگردند.‏ ‏

دل درد هاي ناشي از نابساماني هاي ارگانيک علت اين نوع عارضه براساس نابساماني بيوشيميائي ياساختاري اندامهاي بدن قابل توضيح ميباشد. ‏

مانند يبوست و يا درد هاي عضلاني, سوء هاضمه, سوزش معده , وجود انگل, عوارض ناشي از مثانه ‏و کليه, ورم روده , هپاتيت, آپانديس , بيماريهاي پانکراس ونيز مسموميت و بلع اشياء خارجي و ‏انسداديا پيچيدگي يا پاره گي روده. علائم اين نوع دل دردشامل يک يا چند نشانه درد همراه با بي ‏خوابي کودک , اسهال, استفراغ ,نفخ لاغري , کندي رشد تغيير ات در اجابت مزاج يا ادرارو تغيير ‏حالت ظاهري شکم .‏

نابسامانيهاي ‏functional

نابسامانيهاي فانکشنال منجر به عوارض و علائم متنوع ميگردنداما از نظر ساختار و رفتار بيوشيميائي ‏منشاء غير قابل توضيح دارند.از جمله اين عارضه ها ميتوان ‏dyspepsia‏ , ‏IBS‏ و دل درد ‏functional‏ را نام برد.

اين نوع نابسا ماني ها ممکن است متناوب يا مزمن باشند.‏

Dyspepsia ‏ ناراحتي در قسمت فوقاني شکم شامل احساس پري شکم , احساس سيري زود رس, اتساع شکم, ‏تهوع و استفراغ و درد.‏ سندرم ‏I B S ‎ درد هاي مزمن شکم و تغييرات غير قابل توضيح در عادت هاي اجابت مزاج ‏‎.‎‏

اين عارضه اغلب در ‏اشخاص کمتر از 17 سال‏‎ ‎‏ يافت شده و سابقه يبوست غالبا پيش از بروز اين عارضه مشاهده شده ‏است.‏ دل درد هاي ‏Functional برخی از دل درد های کودکان که به صورت ارگانيک قابل توضيح نيست فانکشنال مينامند .

اين نوع ‏دل درد درصورتيکه منجر به کاهش قابل ملاحضه فعاليتهاي کودک شود حاد توصيف ميگردد.‏ اين نوع درد قابل توضيح نبوده فاقد محل مشخصي است ومعمولا به نوع غذا و فعاليتهاي فرد و ‏حرکات روده بستگي نداشته اغلب با تهوع و گيجي و سر درد وخستگي همراه ميباشند.

درد معمولا در ‏کمتر از يک ساعت بهبود يافته و کودک مشکلي از جهت روند رشد و لاغري و تب و ادم يا کهيريا ‏درد هاي عضلاني ندارد.بسياري از اين اطفال داراي سابقه سوء هاضمه در خانواده خود ‏ميباشند.

حساسيت بيش از اندازه نسبت به درد وپر کاري سيستم ايمني بدن کودک يا تحرک در هنگام ‏غذا خوردن و يا استرس در اثر اتفاقات خانودگي , و محدود بودن زمانهاي همراهي با کودک و بي ‏توجهي والدين به او موجب چنين عارضه ائي ميگردد.‏

علائم دل درد در نوزادان نشانه هاي دل درد در نوزادان شامل گريه مداوم وکشيدن پاها وکج خلقي و يا کم خوراکي است.البته ‏گريه نوزاد ممکن است به دلائلي ديگري بوده و باعث گمراهي پزشک گردد.در مورد نوزادان بايستي ‏ابتدا فرض را بر بسيار جدي بودن بيماري گذارد مگر آنکه خلاف آن از طريق معاينه و بررسي و ‏مشاهدات ثابت گردد.‏

نشانه هاي دل درد در اطفال زير دوسال ‏ در اين قبيل اطفال دل درد معمولا محل مشخص نداشته با گريه هاي متناوب و کج خلقي همراه است. ‏درد به صورت شديد اما موقتي و متناوب ممکن است بروز نمايد .يبوست , بلع مواد خارجي و شوک ‏از جمله دلائل دل درد ميتواند باشد.

دل درد هاي شديد و موقتي معمولا در اطفال زير شش ماه بيشتر ‏مشاهده شده است.‏ بر رسي و ارزيابي دل درد‏ در صورتيکه کودک ميتواند توضيح دهد بهتر است توصيف درد را از زبان او نيز شنيد.ممکن است در ‏غياب والدين نيز پرسشهائي از کودک صورت گيرد.هم چنين معاينه فيزيکي و بررسي روند رشدو قد و ‏وزن کودک در ارزيابي دل درد نقش ارزنده ائي دارد.

معاينه شکم از جهت وجود مايعات يا نفخ , ‏ميزان بزرگي اعضاء داخل شکم ,توده هاي غير عادي و بروز درد با فشارهاي کم و زياد به شکم , ‏خاصيت تندر نس و تندرنس ريبام شکم وDRE‏ ازجهت وجود خون در مد فوع و معاينه دختران از ‏جهت بيماريهاي زنان و بررسي تقدم و تاخر درد و استفراغ و نيزچک کردن نحوه وحالت تنفس بيمار ‏وهمچنين بررسي امکا ن تشديد درد دراثر سرفه يا حرکت و بررسي نحوه باد کردن شکم و فرو ‏بردن آن توسط کودک و پرسش در مورد مصرف احتمالی دارو,زيرا برخي دارو ها ممکن است باعث ‏دل درد شوند ضروری است.

سابقه بستري بيمار و يا جراحي. بررسي اثرات حرکت وسکون طفل بر ‏درد.سرفه و کوتاهي تنفس و درد سينه.اثرات اجابت مزاج يا استفراغ بر درد و سرانجام سابقه درد در ‏فاميل از جمله مواردی است که در ارزيابی درد مفيد ميباشند.‏ تستهاي آزمايشگاهي بجز موارد مشکوک که در معاينات فيزيکي حاصل شده اند ,معمولا تستهاي آزمايشگاهي و ‏عکسبرداري مورد نياز نميباشد.

در صورت نياز تست ادارار , مدفوع , آزمايش خون , اندوسکپي, سي ‏تي اسکن و راديولوژي ممکن است انجام گيرد. در مورد اطفال بايستي دقت شود که طفل به ميزاني ‏متناسب با سنش در معرض اشعه قرارگيرد . در اين آزمايش بايستي نوزاد را پنج دقيقه قبل و نيز در ‏حين تابانيدن اشعه سر پا نگه داشت .عکسبرداري بايستي شامل قسمت پائين سينه و ديافراگم و کل ‏شکم تا رکتوم باشد.‏ وقايع نگاري دل درد‏ بر رسي هفتگي رکورد هاي درد در زندگي روز مره کودک درمدون نمودن هنجار و فاکتور هاي موثر ‏در درد مفيد ميباشد.

اين رکوردها شامل مواردي از قبيل شدت درد که بر اساس حالات ظاهري ‏کودک طبقه بندي شده اند رنگ پريدگي يا برافروختگي چهره ,زمان بروز درد , ميزان اثر درد در ‏فعاليتهاي روز مره ,محل درد , مسائل حاشيه ائي ,طول زمان درد و نوع اقداماتي که جهت کاهش و ‏بهبود درد صورت پذيرفته ميباشند. ضمن بررسي هاي متوالي اين رکورد ها در صورتيکه مشخص شد ‏که دل درد فقط در منزل يا مدرسه اتفاق افتاده است اين نوع درد هارا از نوع غير ارگانيک ارزيابي ‏مينمايند.‏

روشهاي مقابله و درمان در مان و مقابله با دل درد هاي مزمن بستگي به علت آن دارد , در مورد کودکان, بيشتر دل درد هاي ‏مزمن از نوع فانکشنال است .لذا منشاء درد نامشخص و در نتيجه بهترين روش در مان مشخص ‏نيست.

از اين رو اغلب,روشهاي متنوعي پيشنهاد ميگردد.اولويت نخست در اين گونه روشها کوشش در ‏بازگرداندن طفل به زندگي عادي است.در مرحله بعد کاهش و حذف درد اهميت دارد .در مورد دل ‏درد هاي ارگانيک , با توجه به اينکه يافتن علت درد ممکن است به طول بيانجامد , معمولا در مان ‏فوري وجود ندارد.استفاده از آنتي اسيد و يا شل کنندگان عضله ودر پاره ائي از موارد استفاده از ‏داروهاي کاهشدهند ه درد وافسردگي البته با دوز مناسب کودکان, مفيد ميباشد.‏

دل درد و استرس ‏ کودکان با دل درد هاي مزمن معمولا دچار افسردگي و اضطراب ميگردند. اين حالت ممکن است ‏باعث وخيم تر شدن وضع گردد.بهتر است والدين چه در موارد احساس درد و چه در مواقع ديگر ‏مدتي را با کودک سپري نمايند. استفاده از روشهاي غير داروئي مانند شل کردن اعضاء و تنفس عميق ‏به مدت ده دقيقه ميتواند در کاهش درد موثر واقع گردد.

تشويق کودک به انجام فعاليتهاي عادي در ‏صورت امکان, و افزايش آستانه تحمل درد در کودک ميتواند موثر باشد.‏ تغيير رژيم غذائي تغيير رژيم غذائي در موارد اندکي موثر واقع گرديده است. حذف لاکتوز يا افزودن آن به رژيم غذائي ‏‏, استفاده از خوارکيهاي پر فيبر بخصوص در کودکان مبتلا به يبوست,ميتواند و نه الزاما به بهبود درد ‏کمک نمايد.

ميزان استفاده از فيبر در کودکان معادل سن کودک به اضافه 5 و در بزرکسالان بين 20 تا ‏‏35 گرم در روز ميباشد.در برخي از کودکان حذف پاره ائي از دارو ها و خوراکيها نيز ميتواند موفقيت ‏آميز باشد؛مانند خوراکيهاي چرب و نوشيدنيها ونيز داروهاي ‏NSAID‏. وهم چنين عدم استفاده از ‏خواراکيهائي نفخ آور مانند پياز, لوبيا , هويج ,انگور , موز , گلابي , کلم و امثال اينها.‏

مواقع و علائم خطر در حالات ذيل والدين سريعا بايستي به پزشک يا بيمارستان مراجعه نمايند:مشاهده خون در مدفوع , ‏اسهال شديد , استفراغ مکرر,استفراغ زرد سبز و يا خوني , حرکت درد , دلدرد شديد وبيش از يک ‏ساعت ,دل درد متناوب درطول 24 ساعت, عدم تحمل غذا ,عدم نوشيدن طويل المدت .تب بيش از ‏‏39 درجه يا تب بيش از 38.4 به مدت سه روز. لرز , احساس درد در هنگام ادرار و يا تکرر آن .

تغيير ‏رفتار و عادات و کاهش ميزان عکس العمل , يبوست مزمن (کمتر از دو يا سه بار درهفته )کاهش اشتها ‏و وزن و کم غذائي و نيز بروز درد از زير ناف تا قسمت پائين و سمت راست شکم و رخوت و سستي ‏

فلو چارت ارزيابی درد حاد شکم در کودکان :‏

 شواهد تروما ؟

شواهد تروما ؟ بله : بد رفتاری با کودک و آسيبهای اتفاقی ‏

شواهد تروما ؟ خير :

تب وجود دارد؟ تب وجود دارد؟ تب وجود دارد؟ بله : عفونت مجاری ادراری , عفونت حلق , عفونت گوارشی , لنفادنيت فرانتز ‏‏,پنومونی,آپاندسيت ,

بيماری التهابی لگن تب وجود دارد؟ خير :

 شواهد آنمی سلول داسی؟ شواهد آنمی سلول داسی؟

شواهد آنمی سلول داسی؟بله :

کريز آنمی داسی

شواهد آنمی سلول داسی؟ خير :

درد سمت چپ شکم ؟ درد سمت چب شکم ؟

درد سمت چب شکم ؟ بله :

يبوست, پيچش بيضه يا تخمدان , ميتل اشمرز ‏

درد سمت چب شکم ؟خير :

درد در مرکز به سمت راست شکم ؟ درد در مرکز به سمت راست شکم ؟

درد در مرکز به سمت راست شکم ؟بله:

آپانديسيت,پيچش بيضه يا تخمدان, لنفادنيت فرانتز, ميتل ‏اشمرز ‏

درد در مرکز به سمت راست شکم ؟خير :

آيا در ساير افراد خانواده علامت وجود دارد؟ آيا در ساير افراد خانواده علامت وجود دارد؟

آيا در ساير افراد خانواده علامت وجود دارد؟بله:

مسموميت غذائی , عفونت گوارشی ‏

آيا در ساير افراد خانواده علامت وجود دارد؟خير :

از لحاظ جنسی فعال است؟ از لحاظ جنسی فعال است؟

از لحاظ جنسی فعال است؟بله:

بيماری التهابی لگن , حاملگی خارج از رحم

از لحاظ جنسی فعال است؟خير :

رنگ پريده است؟ پور پورا دارد؟ رنگ پريده است؟ پور پورا دارد؟

رنگ پريده است؟پورپورادارد؟بله:

سندرم هموليتيک اورميک ,پور پورای هنوخ شوئن لاين ‏

رنگ پريده است؟ پور پورا دارد؟خير:

در مدفوع خون است؟ در مدفوع خون است؟

در مدفوع خون است؟بله:

بيماری التهابی روده ,سندرم هموليتيک اورميک, پور پورای هنوخ شوئن ‏لاين,عفونت گوارشی ‏

در مدفوع خون است؟خير:

خون در ادرار؟ خون در ادرار؟

خون در ادرار؟بله:

سنگ کليه, آسيب به کليه , عفونت مجاری ادراری

خون در ادرار؟خير :

شواهد انسداد گوارشی؟ شواهد انسداد گوارشی؟

شواهد انسداد گوارشی؟بله:

مال رو تاسيون , درهم فرورفتن روده ,ولولوس

شواهد انسداد گوارشی؟خِير :

صرفا پيگيری بيمار

 سامانه تغذیه هوشمند

مطالب داغ امروز :

زخم معده ممکن است تبدیل به سرطان شود

وقتي صحبت از زخم مي‌شود اغلب افراد به ياد زخم معده مي‌افتند در حالي كه …

زخم معده

زخم معده به جراحات دردناکی گفته می شود که در جداره داخلی معده و یا …