پزشکان بدون مرز درمان
خانه / بيماري واگير / ویروس واريسلا زوستر( varicella-zoster virus ) ، و آبله مرغان ( chicken pox )
تلگرام

ویروس واريسلا زوستر( varicella-zoster virus ) ، و آبله مرغان ( chicken pox )

varicella-zoster virus

بيماري واريسلا يا آبله مرغان (chicken pox) يك بيماري خفيف و بسيار مسري است

 كه بطور عمده در كودكان مشاهده مي شود

اين بيماري با بثورات منتشر وزيكولي بر روي پوست وغشاهاي مخاطي مشخص شده و در بالغين و كودكان مبتلا به نقص ايمني از شدت بيشتري بر خور دار است

بيماري زونا يا زوستر بطور اسپوراديك رخ مي دهد و بالغين و افراد مبتلا به نقص ايمني را ناتوان مي سازد

در اين بيماري بثورات پوستي محدود به منطقه توزيع يك گانگليون حسي هستند و از لحاظ ظاهري شبيه بثورات آبله مرغان ميباشند هر دو بيماري توسط يك ويروس ايجاد مي شوند

آباه مرغان بيماري حادي است كه متعاقب تماس اوليه فرد با ويروس حاصل مي شود در حالي كه بيماري زونا پاسخ ميزبان تقريبا مصون در برابرفعا ليت مجدد ويروس واريسلا كه در حالت مخفي در گانگليون هاي حسي به سر ميبرد مي باشد

خصوصيات ويروس

ويروس واريسلا- زوستراز نظر مرفولوژيكي شبيه ويروس هرپس سيمپلكس است و هيچ گونه مخزن حيواني ندارد

اين ويروس در محيط كشت حاصل از جنين انسان تكثير يافته و بطور مشخصي موجب توليد انكلوزيون هاي داخل هسته اي مي شود.

ويروس عفوني در داخل سلول ميزبان باقي مي ماند و تكثير مكرر آن از طريق سلولهاي آلوده آسانتر از مايع حاصل از كشت بافتي صورت مي گيرد.

عامل بيماري آبله مرغان و زونا يك ويروس مشترك است

ايزوله هاي ويروسي بدست آمده از وزيكول هاي بيماران مبتلا به آبله مرغان يا زونا از نظر ژنتيكي هيچ تفاوت عمده اي با يكديگر ندارند.

تلقيح مايع داخل وزيكول زونا به كودكان باعث بروز بيماري آبله مرغان در آنها مي شود

كودكاني كا از عفونت مربوط به ويروس زوستر بهبود يافته اند در برابر بيماري آبله مرغان مقاوم هستند

پاتوژنز و پاتولوژي

1-واريسلا: راه انتقال عفونت واريسلا ار طريق مخاط دستگاه تنفسي فوقاني يا ملتحمه است

ويروس وارد جريان خون شده و پس از چندين دوره تكثير در نهايت در پوست بيمار تجمع مي يابد

ضايعات جلدي و مخاطي ويروس در ابتدا با آلودگي سلولهاي اندوتليال مويرگ ها شروع مي شوند

در اثر تورم سلولهاي اپيتليال تخريب بالوني شكل سلولها و تجمع مايعات بافتي وزيكول ايجاد مي شود

انكلوزيون هاي ائوزينو فيليك در داخل هسته سلولهاي آلوده يافت مي شود

ضايعات خارج سلولي بيماري واريسلا كه در نوزادان و در عفونتهاي عارضه دار بالغين مشاهده مي شوند مشابه يكديگر هستنددر گيري ريه در اين موارد معمولا شديد تر از ساير اعضا مي باشد و سلولهاي غول پيكر چند هسته اي اغلب مشاهدا مي گردند.

پاسخ ايمني سلولي و هومورال ميزبان تگثير ويروس ها را مهار كرده و از انتشار آن جلو گيري مي نمايد

اينتر فرون نيز ممكن است در اين روند دخالت داشته باشد

2-زوستر: ضايعات پوستي ناشي از زوستر از لحاظ پاتولوژي شبيه ضايعات واريسلا هستند

التهاب حاد اعصاب گانگليون هاي حسي نيز مشاده مي شود و اغلب فقط يك گانگليون حسي گرفتار مي گردد. به عنوان يك اصل نحوه توزيع ضايعات پوستي متناسب با مناطقي است كه توسط يك گانگليون ريشه خلفي عصب دهي مي شوند.

عوامل محرك كه باعث فعا ليت مجدد ويروس در گانگليون مي شوند هنوز شناخته نشده اند به نظر مي رسد ضعف سيستم ايمني باعث تكثير ويروس در گانگليون شده و متعاقب آن التهاب و درد شديد ايجاد مي كند. ويروس در مسير رو به پايين عصب به طرف پوست حركت كرده و موجب تشكيل وزيكول مي شود. احتمالا ايمني سلولي مهمترين عامل دفاعي ميزبان در برابر عفونت واريسلا-زوستر است

فعاليت مجدد زوستر اسپوراديك بوده و عود بيماري به ندرت رخ مي دهد

يافته هاي باليني

واريسلا : عفونت تحت باليني آبله مرغان (chicken pox) غير معمول است و معمولا اين بيماري با علائم بالينی همراه است.دوره كومون آبله مرغان بطور متوسط 21-10روز است

احساس ناخوشي و تب از اولين علائم بيماري هستند كه به دنبال آنها بثورات ابتدا در تنه ، سپس در صورت، اندامها . مخاط دهان و حلق ظاهر مي شود. پس از 4-2روز وزيكول هاي جديد به وجود مي آيند به گونه اي كه در يك زمان مي توان تمام  مراحل ماكول، پاپول ، وزيكول و كراست را مشاهده كرد.

تب تا زماني كه بثورات جديد ظاهر مي شوند باقي مي ماند و با شدت بثورات متناسب است

عوارض بيماري در كودكان سالم نادر بوده و مرگ و مير آن بسيار اندك است آنسفاليت در حدود يك در هر هزار مورد رخ مي دهد. در واريسلاي نوزادي عفونت اندكي قبل يا بعد از تولد از مادز به نوزاد انتقال مي يابد. در اين شرايط آنتي بادي مادرا به مقدار كافي به نوزاد منتقل نمي شود تا ار بروز عفونت جلو گيري كند. ويروس واريسلا در نوزادان اغلب بطور وسيعي منتشر شده و ميزان مرگ و مير بيماری گاهي به بيش از 30 درصد ميرسد.

بيماران كه از آنسفاليت واريسلا نجات مي يابند ممكن است دچار عوارض دائمي گردند . پنو موني واريسلا در كودكان نادر است اما شايعترين عارضع آبله مرغان در بزرگ سالان مبتلا به عفونت اوليه ويروس واريسلا-زوستر مي باشد . ميزان مر گو مير اين بيماري 40-10درصد است. بيماران مبتلا به نقص ايمني در معرض خطر بيشتري براي ابتلا به عوارض گوناگون آبله مرغان هستند.

كودكان مبتلا به لوسمي به ويژه در خطر ابتلا به عفونت هاي شديد و منتشر ويروس واريسلا-زوستر هستند  ميزان مرگ و مير واريسلاي پيش رونده در كودكان مبتلا به نقص ايمني حدود 20درصد است

2-زوستر:  اين بيماري معمولا با درد شديدي در ناحيه پوست يا مخاط كه توسط يك يا چند عصب با گانكليون حسي عصب دهي مي شوند آغاز مي گردد . چند روز پس از شروع بيماري وزيكول هاي متعددي بر روي پوست منطقه اي كه حس آن توسط اعصاب مبتلا تامين مي شوند به وجود مي آيد

اين بثورات معمولا يك طرفه بوده و تنه و سر و گردن را بيشتر از ساير نقاط بدن در گير مي كند طول دوره بيماري و شدت بثورات معمولا با سن بيمار متناسب است . در15-10درصد موارد زوستر ، شاخه چشمي عصب سه قلو در گير مي شود.

شايعترين عارضه زونا در سالمندان نورالرژي پس از زونا مي باشد . در اين بيماران درد ممكن است چند هفته تا چند ماه ادامه داشته باشد . نورالرژي به ويژه بعد از زوناي چشمي شايع است . مقدار اينتر فرون وزيكول در افراد مبتلا به زوناي موضعي كه داراي بيماري زمينه اي نيستند.

 در اوائل عفونت يعني در حدود ششمين روز به حد اكثر ميزان خود مي رسد پس از رسيدن مقدار اينترفرون به حد اكثر خود در عرض48 ساعت بهبودي باليني ايجاد مي شود ويزيكول ها به پوستول و كراست تبديل شده و انتشار ضايعات متوقف مي گردد . وجود بيماري هاي زمينه اي نظير بدخيمي ها ، نقايص ايمني و استفاده از

داروهاي مهار كننده سيستم ايمني

موجب انتشار بيماري زونا و افزايش و شدت آن مي گردد . گروهي از بيماران مبتلا به هوچكين سر انجام به بيماري زوستر دچار خواهند شد . يكي از علل مهم مرگ در بيماران مبتلا به نقص ايمني كه دچار زونا مي شوند بيماري هاي احشايي به ويژه پنوموني مي باشد

ايمني

ويروس هاي واريسلا و زوستر مشابه يكديگر هستند و بيماري هاي آبله مرغان و زونا ازاختلاف پاسخ هاي ايمني ميزبان ناشي مي شوند . عفونت قبلي با آبله مرغان موجب موجب ايمني دراز مدت در برابر اين بيماري مي شود . اما زونا ممكن است در برابر تيترهاي سرمي بالا ازآنتي بادي هاي خنثا كننده واريسلا نيز رخ دهد.

بنظر مي رسد كه ايمني سلولي اختصاصي ويروس واريسلا-زوستردر بهبودي بيماران مبتلا به آبله مرغان و زونا نقش مهمي داشته باشد . پيدايش اينترفرون موضعي نيز در بهبودي بيماري مشاركت دارد

تشخيص آزمايشگاهي

در نمونه هاي رنگ آميزي شده ازپوسته ها يا سواپ هاي به دست آمده از پايه وزيكول ها، سلولهاي غول پيكر چند هسته اي را مي توان مشاهده كرد . اين سلولها در وزيكولهاي غير هرپسي وجود ندارند

آنتي ژن هاي ويروسي داخل سلول ميزبان را مي توان توسط رنگ اميزي ايمونوفلوئوروسانس نشان داداستفاده از روشهاي شانسايي سريع ويروس واريسلا-زوستر از لحاظ باليني براي تشخيص عفونت مهم هستند . بررسي شكل ظاهري ذرات ويروس موجود در مايع وزيكول در زير ميكروسكوپ الكتروني موجب تمايز هرپس ويروس ها و پوكس ويروس ها از يكديگر ميشود . آنتي ژن هاي اختصاصي ويروس واريسلا-زوستر در مايع وزيكول و ترشحات حاصل از پوسته ها يا مواد حاصل از بيوسي وجود دارند

اگر چه اثرات سيتوپاتيك ويروس واريسلا گاهي بسيار آهسته ظاهر مي شوند اما ويروس را مي توان از مايع وزيكول و در كشت سلولهاي انساني در مدت7-3روز بدست آورد . ويروس واريسلا-زوستردر مايع وزيكول بسيار نا پايدار است و تلقيح آن در كشت هاي سلولي بايد به سرعت انجام گيرد .

افزايش تيتر آنتي بادي اختصاصي را مي توان در سرم بيماران توسط آزمايشهاي ايمونوفلوئوروسانس غير مستقيم و ايمونواسي آنزيمي مشاهده نمود

تست انتخابي به هدف آزمايش و امكانات ازمايشگاهي بستگي دارد نقش ايمني سلولي در مقابله با اين ويروس بسيار مهم و در شناسايي آن است

اپيدميولوژي

بيماري هاي آبله مرغان و زونا در تمام نقاط دنيا مشاهده مي شوند . بيماري آبله مرغان يك بيماري اپيدميك شايع در دوران كودكي است كه حد اكثر بروز آن در سنين بين 6-2سالگي است و در بالغين نيزمشاهده مي شود . در مناطق معتدل شيوع اين بيماري در فصول زمستان و بهار بيشتر از فصل تابستان است .زونا بطور اسپوراديك رخ داده و اكثر بالغين را گرفتار مي كند

اين بيماري در تمام فصول سال شيوع يك ساني دارد ده تا بيست درصد بالغين حد اقل يك بار حمله زونا را در طول عممر خود تجربه مي كنند . بيماري آبله مرغان به راحتي از طريق قطرات تنفسي و تماس مستقيم منتقل مي شود

بيمار مبتلا به آبله مرغان از مدت كوتاهي قبل ازبثورات وزيكولي تا حدود پنج روز بعد از آن قادر به انتقال بيماري به ديگران است

اما بيماري زونا به ندرت در اثر تماس منتقل مي شود احتمالا علت اين امر آن است كه ويروس در دستگاه تنفسي فوقاني وجود ندارد بيماران مبتلا به زونا ممكن است منبع عفونت آبله مرغان براي كودكان حساس باشند و شيوع بيماري را يك باره افزايش دهند.

ماده زنتيكي ويروس واريسلا- زوستر را به كمك روشهاي جدا سازي در نمونه هاي گرفته شده از هواي اتاقي كه بيماران مبتلا به واريسلاي فعال و زونا تنفس مي كنند يافته اند . عفونت آبله مرغان بدون عارضه يك بيماري خفيف است و تعداد بسيار كمي از بيماران نياز به بستري در بيمارستان پيدا مي كنندو كمتر از يك درصدآنها فوت مي كنند

ميزان مرگ و مير بيماري واريسلا در كودكان مبتلا به لوسمي كه درمان ضد ويروس دريافت نكرده اند حدود 30درصد است
درمان

بيماري واريسلا در كودكان طبيعي خفيف بوده و نيازي به درمان ندارد در مقابل اين بيماري در نوزادان و افراد مبتلا به نقص ايمني و برخي از بالغين بالقوه كشنده بوده و نياز به درمان دارد.

از گاماگلوبوليني كه داراي تيتر بالاي انتي بادي ضد ويروس واريسلا-زوستراست مي توان استفاده كرد يعني از واريسلا ايمونوگلوبولين مي توان براي جلوگيري از ايجاد بيماري در افراد دچار نقص ايمني كه با بيماران مبتلا با آبله مرغان تماس داشته اند استفاده كرد .

در صورت شروع بيماري آبله مرغان اين فراورده هيچ گونه اثر درماني نخواهد داشت ايمونوگلوبولين استاندارد به علت دارا بودن تيتر پايين آنتي بادي ضد واريسلا فاقد  ارزش درماني است . 

چند داروي ضد ويروسي برضد واريسلا موثراند كه عبارتند از آسيكلووير- والاسيكلووير- ويدارابين  و اينترومزون لوكوسي آسيكلووير دارويي است كه در كودكان مبتلا به نقص ايمني مانع از گسترش بيماري آبله مرغان شده و در افراد بالغ نيز پيشرفت بيماري زونا را مهار مي كند.

اما بر روي نور آلرژي پس از هرپس زونا تاثيري ندارد تجويز ويدارابين در مواردي نظير بالغين مبتلا به پنوموني شديد آبله مرغان و كودكان داراي نقص ايمني كه با ويروس واريسلا آلوده شده اند و نيز بالغين مبتلا به زوناي منتشر مفيد است.

پيشگيري و كنترل

از سال 1995واكسن آبله مرغان كه حاوي ويروس زنده ضعيف شده است براي عموم مردم  آمريكا استفاده مي گرديد . در ژاپن نيز استفاده ار واكسن مشابهي از حدود30سال قبل با موفقيت همراه بوده است  . عفونت حاصل از واكسن پايدار بوده و تقريبا بطور مكرر عود مي كند اما موارد عود بيماري بسيار خفيف هستند

تلگرام

مطالب داغ امروز :

لیپتوسیپروز

بیماری لپتوسپیروز (Leptospirosis Deases)  یا (تب شالیزار) : لپتوسپیروز یکی از بیماریهای عفونی اسپیروکتی و قابل …

تب مالت

تب مالت يك بيماري عفوني است كه قابل انتقال از حيوانات مختلف به  انسان مي …